Κώστας Β. Mποτόπουλος

Αίνιγμα γιατί πιστεύω στην ευαισθησία των λαών που γνώρισαν την ανελευθερία απέναντι στα σύμβολα που τους θυμίζουν την αποτίναξή της. Νιώθω το ρίζωμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου ως θεμέλιου λίθου της σύγχρονης ελληνικής δημοκρατίας, παρά το ξέφτισμα των επίσημων εκδηλώσεων από τα χρόνια και τον κορεσμό, παρά τη συνειδητή προσπάθεια των κύκλων της βίας να μας φοβίσουν γι' αυτό για το οποίο έχουμε κάθε λόγο να είμαστε υπερήφανοι. Συλλαμβάνω, από την άλλη, τη διάχυτη ανακούφιση για την εξάρθρωση μιας οργάνωσης που λιγότερο τρόμαξε και περισσότερο ταπείνωσε την κοινωνία και τους θεσμούς της, που δεν απέδωσε δικαιοσύνη αλλά τυφλή βία και που δικάζεται - παρά τα επιμέρους προβλήματα, δυσλειτουργίες και ερωτηματικά - περισσότερο με βάση τις αρχές της δικαιοσύνης παρά της εκδίκησης. Τι συνέβη λοιπόν και ανεπαίσθητα αλλά, φοβούμαι, και ανεπίστρεπτα, ο συνειρμός «17 Νοεμβρίου» οδηγεί το συλλογικό υποσυνείδητο πρώτα στη βία και μετά στην ελευθερία; Πώς είναι δυνατόν να μη μας σοκάρει που, παρά τους νόμους του κράτους που θέσπισαν τη 17η Νοεμβρίου ως ημέρα εορτασμού του Πολυτεχνείου, παρά το πέρασμα της ιερής μνήμης από γενιά σε γενιά (πιο κρίσιμο σημάδι διαιώνισης του Πολυτεχνείου από τις φθίνουσες πορείες), η 17N κατόρθωσε να επιβάλει το όνομά της και, σε κάποιο βαθμό, τη λογική της δράσης της; Αίνιγμα. Όχι όμως μόνο.

Γιατί συνιστά παράλληλα και αποκάλυψη - για την πορεία της δημοκρατίας μας αλλά και τις αντιδράσεις της ελληνικής κοινωνίας. H τριαντάχρονη λειτουργία του μεταπολιτευτικού μας συστήματος δεν ανέδειξε ως κυρίαρχες τις αξίες που επίσης συμβολίζει η εξέγερση του Πολυτεχνείου: την ανανέωση, τη δημιουργία, την αλληλεγγύη, με δυο λόγια την ουσιαστική δημοκρατία, σε επίπεδο κοινωνίας και όχι μόνο θεσμών. Από τη μεριά της, η κοινωνία επέλεξε, στο όνομα του ατομικισμού και της υλικής ευημερίας, να μείνει θεατής (κάθε τόσο και αυστηρός κριτής) αυτής της εξέλιξης, που αφορά ωστόσο την ίδια και στην οποία θα μπορούσε, και θα έπρεπε, να αντισταθεί. Το θέαμα των μειωμένων αντιστάσεων μεγαλώνει την πίκρα όσων πραγματικά πονούν τη δημοκρατία και διευκολύνει το έργο εκείνων που αγωνίζονται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να την υπονομεύσουν. Δεν είναι το μικρότερο παράδοξο μιας ιστορίας γεμάτης αντιφάσεις το ότι βρέθηκαν άνθρωποι που ήταν μέσα στο Πολυτεχνείο το 1973 να υπερασπισθούν, 30 χρόνια αργότερα, μέλη της οργάνωσης που τους έκλεψε το όνομα και την ψυχή.