Eτοιμη-γορία;

ΤΑ ΝΕΑ 09/12/03

 

Η δίκη της 17N, που μπήκε χτες στο ύστατο αλλά κρισιμότερο στάδιό της, είχε πολλά ιδιότυπα χαρακτηριστικά, ένα από τα οποία αναμφισβήτητα ήταν η μεγάλη διάδοση της θεωρίας των "προειλημμένων αποφάσεων": πολλοί ήταν εκείνοι που ισχυρίζονταν ότι οι καταδίκες των κατηγορουμένων ήταν βέβαιες πριν ακόμα ξεκινήσει η διαδικασία και κατέστησαν ακόμα βεβαιότερες με την εκτύλιξή της. Με τη χτεσινή ετυμηγορία τους, οι δικαστές διέψευσαν σε μεγάλο βαθμό αυτές τις εικασίες. Προσέγγισαν τις περιπτώσεις χωρίς παρωπίδες, με βάση τα στοιχεία της καθεμίας και διάθεση ουσιαστικής επιείκειας. Έτσι, όσο και αν κάποιες αποφάνσεις τους είναι συζητήσιμες, μπορούμε άφοβα να θεωρήσουμε ότι ετέλεσαν έργο δικαιοσύνης.

Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της απόφασης - και οι αντίστοιχες εκπλήξεις που περιέχει - είναι η αθώωση κατηγορουμένων για τους οποίους ήταν διαφορετική η εισαγγελική πρόταση και η αναγνώριση ελαφρυντικών σε τέσσερις άλλες περιπτώσεις. Μαζί με την κρίση περί ενοχής του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου για ηθική αυτουργία σε όλες τις πράξεις της οργάνωσης και μερικά ενδιαφέροντα επιμέρους στοιχεία για τις κατ' ιδίαν πράξεις (όπως είναι, για παράδειγμα, το γεγονός ότι έμεινε "ορφανή" η απόπειρα δολοφονίας κατά του Τζόρτζ Κάρος αλλά και γενικά ότι δεν ακολουθήθηκε ακριβώς στην κατανομή των ευθυνών η εισαγγελική πρόταση) αυτά είναι τα σημεία στα οποία λογικά θα επικεντρωθεί το ενδιαφέρον των πολιτών.

Αν η αθώωση του Γιάννη Σερίφη και του Ανέστη Παπαναστασίου είναι σημαντική αλλά αναμενόμενη, η αθώωση της Αγγελικής Σωτηροπούλου και του Θεολόγου Ψαραδέλλη μπορεί πια να χαρακτηριστεί εμβληματική για την εξέλιξη όλης της δίκης. Για την πρώτη έχει σημασία ότι δεν κρίθηκε σε "συναισθηματικές" βάσεις (η μόνη γυναίκα, σύντροφος δύο άλλων μελών, μάνα, αλλά και "δύσκολος" άνθρωπος), αλλά στην ανάδειξη ενός γενικού πλέγματος αμφιβολιών με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν εντός και εκτός ακροατηρίου. Για τη Σωτηροπούλου το δικαστήριο ουσιαστικά είπε ότι η γνώση ή και η σχέση με μια τέτοιου είδους οργάνωση δεν συνιστούν από μόνες τους το αδίκημα της ένταξης σε αυτήν, αν δεν συνοδεύονται από επαρκή και επαληθεύσιμα στοιχεία μετάβασης στην πράξη. Για τον Ψαραδέλλη, αντίθετα, οι δικαστές σωστά, πιστεύω, στάθμισαν ως ανεπαρκές και σε κάθε περίπτωση "α-τυπικό" το σύνολο των εναντίον του στοιχείων, αρκετά περίεργα, όμως, το αιτιολόγησαν στην απόφασή τους: εκεί όπου βάραιναν τα υπέρ τού κατηγορουμένου στοιχεία - στο θέμα της συμμετοχής σε τρομοκρατική ομάδα - επέλεξαν τη λιγότερο καθαρή λύση της απαλλαγής λόγω παραγραφής, ενώ για πράξη που και ο ίδιος είχε ομολογήσει (αν και όχι βέβαια σε σχέση με τη δράση της 17N), δηλαδή για τη μία από τις δύο ληστείες στις οποίες εμπλεκόταν, απηλλάγη πλήρως. Σε κάθε περίπτωση, η αθώωση της Σωτηροπούλου και του Ψαραδέλλη οφείλει να πείσει τους καχύποπτους παρατηρητές ότι το κίνητρο απονομής δικαιοσύνης δεν ήταν η εκδίκηση της Πολιτείας - εκτός εάν, στον αστερισμό συνωμοσιολογίας στον οποίο κινείται εξαρχής η δίκη, λειτουργήσει ακριβώς αντίστροφα...

Δυσνόητη μοιάζει σε πρώτη προσέγγιση η παύση της ποινικής δίωξης εναντίον των Πάτροκλου Τσελέντη και Σωτήρη Κονδύλη, αλλά η συμπερίληψή τους στον κατάλογο των ενόχων για επιμέρους εγκληματικές ενέργειες. H μεταμέλεια είναι άλλο πράγμα από την - προφανώς λόγω της σύμπραξης - "αποκάθαρση". Στο σημείο αυτό η εκ των πραγμάτων επιβράβευση μιας "ειδικής" δυνατότητας που παρείχε ο νόμος δεν είναι κάτι που τιμά ιδιαίτερα το Κράτος Δικαίου.

Η κρίση για "γενική ηθική αυτουργία" του Αλ. Γιωτόπουλου μπορεί να μη σοκάρει σε σχέση με τα ευρήματα της δίκης, δεν είναι όμως χωρίς νομικά προβλήματα. Γιατί άλλο η αναγνώριση ηγετικού ρόλου κι άλλο η ηθική αυτουργία για καθεμία από τις πράξεις χωριστά. H ίδια η έννοια της ηθικής αυτουργίας κινδυνεύει να πάρει εντελώς διαφορετική νομολογιακή τροπή μετά τη συγκεκριμένη απόφανση. Το μέλλον θα δείξει αν αυτή η εξέλιξη εγγραφεί στα θετικά της χτεσινής απόφασης, που πάντως, συνολικά, δεν ήταν διόλου αμελητέα ή αυτονόητα.

 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...