ΤΑ ΝΕΑ 30/12/00
Αν το 1999 (που δεν αποτέλειωσε τον αιώνα κι ας γιορτάσαμε το τέλος του) η παγκόσμια δημοκρατία έμεινε μετεξεταστέα, το 2000 (που ο αιώνας μάς αποχαιρετά χωρίς κουράγιο νέων πανηγυριών) με δυσκολία πήρε τη βάση. Πέρυσι ήταν χρονιά μαζεμένων συμφορών για την ανθρωπότητα: 35 πόλεμοι, εκ των οποίων ένας στο κατώφλι μας και με προκάλυμμα ανθρωπισμού, και δύο γενοκτονίες (στην Τσετσενία και στο Ανατολικό Τιμόρ). Φέτος τα χτυπήματα ήταν λιγότερο θεαματικά και γι' αυτό ίσως πιο ύπουλα.
ΤΑ ΝΕΑ 18/12/00
Επειδή πήγαν στη γαλλική Ριβιέρα χωρίς καθαρή σκέψη και στρατηγική, οι ηγέτες των κρατών-μελών υπέκυψαν στη μοίρα της Ευρώπης: έκαναν μόνο ένα ακόμα μικρό βήμα, ενώ έχει παρέλθει η εποχή που η παραδοσιακή αυτή μέθοδος ήταν συνώνυμη της προόδου.
Θα ήταν άδικο και παραπλανητικό να χαρακτηρίσουμε το πολιτικό αποτέλεσμα της Διάσκεψης της Νίκαιας ως πλήρη αποτυχία. Από τους δύο μεγάλους στόχους, την έμπρακτη παρότρυνση στα υποψήφια νέα μέλη να συνεχίσουν την προσπάθεια και την έμπρακτη απόδειξη της βούλησης θεσμικής αναζωογόνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πιο επείγων, ο πρώτος, έστω και την ύστατη στιγμή, διασώθηκε. Ενδεχόμενη αδυναμία να συμφωνηθούν οι τεχνικές λεπτομέρειες της διεύρυνσης και κυρίως η αναθεωρημένη επιρροή της κάθε χώρας, παλαιού και νέου μέλους, στη λήψη των υποτίθεται κοινών αποφάσεων, θα έφερνε πίσω όχι μόνο τη διαδικασία ενσωμάτωσης καθαυτή, αλλά και την αναβαθμισμένη εικόνα που φιλοδοξεί να προβάλει η Ευρώπη, ιδίως εν όψει της υλοποίησης του ενιαίου νομίσματος.
ΤΑ ΝΕΑ 16/12/00
Φανταστείτε έναν συγγραφέα στην καθημερινότητά του. Είτε ονομάζει έτσι τον εαυτό του είτε όχι, το σίγουρο είναι, αν είναι πραγματικός συγγραφέας, ότι οσφραίνεται τον κόσμο μ' έναν εντελώς ιδιότυπο τρόπο. Δεν αναμένει από την πραγματικότητα να τον εκπλήξει ή να τον συγκλονίσει αλλά, αντιθέτως, απαιτεί από αυτήν να είναι τόσο εκπληκτική και συγκλονιστική, ώστε να του παράσχει υλικό για τα βιβλία του. Όσο κι αν αυτό που αποκαλούμε έμπνευση είναι μια εντελώς ιδιωτική και εσωτερική υπόθεση, μια αστραπή που συχνά χάνεται, στη διαμόρφωσή της συμβάλλει υπόγεια η βοή του κόσμου, όπως φθάνει στ' αυτιά του δημιουργού. Ο συγγραφέας είναι, ερήμην του, ένας μοναχικός δημοσιολόγος και γι' αυτό η Ιστορία, η άλλη έκφραση για τη βοή του κόσμου, είναι μαζί σύμμαχος και ανταγωνιστής του αφού τρέφονται από την ίδια, ανθρώπινη, σάρκα.
ΤΑ ΝΕΑ 04/12/00
Όσο περισσότερο δικαιώνεται σχετικά με την «ιδιωτική» περιουσία του τόσο βυθίζεται ο τέως άναξ στην πολιτική απαξίωση. Αυτό βέβαια ουδόλως σημαίνει ότι δεν κέρδισε μια δίκη την οποία ποτέ δεν θα έπρεπε να έχει κερδίσει.
Ακριβώς επειδή η δημοκρατία είναι ισχυρότερη από τους αναξίους της, έχει υποχρέωση να λέει την αλήθεια και να εμπιστεύεται το λαϊκό αισθητήριο ως προς τον τρόπο πρόσληψής της. Η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όσο κι αν δεν είναι ακόμα γνωστές οι μετρήσιμες συνέπειές της, συνιστά νομική ήττα για την ελληνική κυβέρνηση αλλά και για τον ελληνικό λαό αφού δεν έγινε δεκτή η θέση περί μη υποχρέωσης αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση της πρώην βασιλικής περιουσίας.
Το χάσμα ολοένα μεγαλώνει, αφού αντί για δύο κουλτούρες έχουμε αναρίθμητες αλλά απρόσωπες και συχνά άφατες αντικουλτούρες
ΤΑ ΝΕΑ 25/11/00
Μία από τις ευρύτερα χρησιμοποιούμενες τον τελευταίο καιρό εκφράσεις-κλειδιά (για κάθε, δυστυχώς, πόρτα) είναι εκείνη περί των «δύο Ελλάδων». Εκκινώντας από μια εύστοχη κοινωνιολογικής φύσης παρατήρηση, ότι η μεταξύ των Ελλήνων συνεννόηση γύρω από τις βασικές αξίες καθίσταται όλο και πιο δύσκολη, γιατί όλο και περισσότερο συναρτώμενη με την προάσπιση στενά νοούμενων συμφερόντων, και εμπεριέχοντας μιαν υπολανθάνουσα αξιολογική κρίση εις βάρος της στενότητας αυτών των συμφερόντων αλλά και του περιορισμού των συλλογικών οριζόντων που συνεπάγεται, η έκφραση μίλησε στην ψυχή πολλών κυρίως μεταξύ εκείνων που πιστεύουν ακόμα ότι η αντίσταση στον κομφορμισμό είναι αρετή. Η πατρότητά της οφείλεται, απ' όσο τουλάχιστον γνωρίζω, στον Γιώργο Γραμματικάκη και στις προ δεκαετίας προκλητικά ευαίσθητες επιφυλλίδες του (συγκεντρωμένες το 1996, με ισάξιας ποιότητας μεράκι, στον τόμο «Κοσμογραφήματα» των Εκδόσεων Πόλις). Έκτοτε όχι μόνο κύλησε πολύ νερό κάτω από τις (φθαρμένες) γέφυρες της κοινωνικής μας ζωής, αλλά και «παραφορέθηκε» η αρχική ιδέα, με αποτέλεσμα να χάσει μεγάλο μέρος από τη δύναμη και την αλήθεια της. Πρόσφατα ακούσαμε για τις «δύο Ελλάδες» όταν συνέπεσε η τραγωδία του «Σαμίνα» με κάποια χρυσά ελληνικά μετάλλια στο Σίδνεϊ (η Ελλάδα που βυθίζεται και η Ελλάδα που λάμπει), ως επιχείρημα στην περί των ταυτοτήτων διαμάχη (η Ελλάδα του φωτός και του σκότους, ή, ανάλογα με την οπτική γωνία, της πίστης και της παρακμής), ακόμα και από το στόμα του Πρωθυπουργού (αν και εκεί μπερδεύτηκε το πράγμα: αν η Ελλάδα που λοιδορείται αναδεικνύεται εύκολα, η Ελλάδα που ευθύνεται καλύπτεται από πολύ πιο αιδήμονα σιωπή). Έτσι παρουσιασμένες, εύκαμπτες σαν πλαστελίνη και ευφάνταστες σαν κείμενο πολιτικού αρχηγού, οι «δύο Ελλάδες» δεν σημαίνουν πια τίποτα, δεν είναι παρά κενό και γι' αυτό κακό ρητορικό σχήμα. Και είναι κρίμα, γιατί αν και ελάχιστα πρωτότυπη, όπως θα δούμε, ως ιδέα, η αδυναμία συνεννόησης κατηγοριών ανθρώπων με υποθετικά κοινούς στόχους διατηρεί μια συνεχώς ανανεούμενη επικαιρότητα.
ΤΑ ΝΕΑ 20/11/00
Ακόμα μετράνε στο Ταλαχάσι... Όποιος τελικά και να χάσει την πλανηταρχία, μπορεί τουλάχιστον να είναι βέβαιος ότι και ο αντίπαλός του σχεδόν δεν θα έχει νικήσει. Είναι άραγε αυτό το μάθημα ταπεινότητας το μόνο κέρδος της δημοκρατίας από τις πιο περίεργες και συναρπαστικές εκλογές της αμερικανικής ιστορίας;
Και πρώτα απ' όλα, συνιστά συνολική ήττα της δημοκρατίας η σχεδόν απόλυτη ισοπαλία των υποψηφίων (σε άλλον εντελώς χρόνο και επίπεδο, ο Πούσκας συνήθιζε να λέει ότι η ισοπαλία είναι το αποτέλεσμα που περισσότερο από οτιδήποτε άλλο δείχνει ανικανότητα) και η παρατεινόμενη μη εκλογή προέδρου; Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το εκλογικό σύστημα υπό το οποίο διεξάγονται, εδώ και δύο αιώνες, οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές φανέρωσε μεγάλες αδυναμίες και κενά, τέτοια που ίσως, και πιθανόν ύστερα από μικρότερο χρονικό διάστημα περίσκεψης, οδηγήσουν σε αναμόρφωσή του. Όμως, ούτε καθαυτός ο θεσμός του προέδρου ούτε, πολύ περισσότερο, η αμερικανική δημοκρατία ταυτίζονται με το απαρχαιωμένο και άδικο εκλογικό σύστημα. Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών εκλέγεται από πολύ λίγους, πολύ λίγο ενημερωμένους και πολύ λίγο δημοκρατικά ευαίσθητους πολίτες, ώστε να νομιμοποιείται στον απαιτούμενο βαθμό η εξουσιαστική του επιβολή επί του συνόλου των συμπατριωτών του αλλά και, εμμέσως πλην σαφώς, επί του συνόλου των κατοίκων του πλανήτη.
Social Media