Το πικρό πεπρωμένο

ΤΑ ΝΕΑ 26/11/97

  Η αντοχή των ιδεών στον χρόνο, των μεγάλων εκείνων ιδεών, που άλλοτε δεν θα ντρεπόμασταν να αποκαλέσουμε ιδανικά, δοκιμάζεται κάθε φορά στον τόπο μας τέτοια εποχή.
ΟΤΡΟΠΟΣ που «εορτάζεται» το Πολυτεχνείο αφήνει μια αίσθηση, όλο και πιο πικρή, απο-ηρωοποίησης συγκλονιστικών, από άποψη μηνύματος, γεγονότων, αλλά και ευτελισμού της συνολικής πολιτικής λειτουργίας, αφού επέτρεψε να μεταβληθεί μια στιγμή γενναιοφροσύνης σε πηγή φόβου, χλευασμού ή αδιαφορίας.

Οι αντιδράσεις αυτές δεν αποτελούν «φυσιολογική» συνέπεια του έργου λήθης που επιτελεί ο χρόνος, σε συνδυασμό με τον καλπασμό κάποιας άλλης ποιότητας αξιών στη μιμητική κοινωνία μας· είναι το χαρακτηριστικότερο και πιο επώδυνο αντικαθρέφτισμα της αδυναμίας της πολιτικής να παίξει τον κοινωνικό της ρόλο. Γι' αυτό συμπαρασύρει στην πτώση της και άλλες αξίες.

Πώς, πράγματι, να συνεχίσει να εμπνέει η Αριστερά, στην Ελλάδα, σήμερα, ως Αριστερά και όχι ως πρόταση διαχείρισης, όταν δεν αντιλαμβάνεται καν ότι, ειδικά τούτες τις ημέρες, είχε ­ και έχασε ­ την ευκαιρία να δείξει ένα άλλο πρόσωπο; Τις ημέρες του Πολυτεχνείου, η επίσημη Αριστερά, κυβερνητική και κομματική, στην εξουσία ή στην αντιπολίτευση, στη Βουλή ή στην κοινωνία, τι λόγο άρθρωσε, έξω από την εκπλήρωση των επετειακών της υποχρεώσεων; Λόγο λογιστικό: για τον προϋπολογισμό (τόσα έξοδα, τόσα έσοδα, τόσο χρέος, τόσοι φόροι) και για «συμμαχίες» εν όψει δημοτικών εκλογών (τόσοι δικοί μου, τόσοι δικοί σου, τόσοι πρασινο-βένετοι, τόσοι βενετο-πράσινοι). Ενώ η ημερολογιακή σύμπτωση της πρόσφερε τη δυνατότητα να αγγίξει το λαϊκό αίσθημα, μιλώντας για δύο θέματα, που συγκροτούν τον πυρήνα της αριστερής ταυτότητας: τη σχέση οικονομίας και κοινωνίας και τη διαθεσιμότητα για συνεργασία με βάση πολιτικές αρχές.

Φυσικά, το θλιβερό προνόμιο της Αριστεράς να αποχωρίζεται με μεγάλη ευκολία αυτό που κατέκτησε μέσα από μακρόχρονους αγώνες, δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Στις κοντινές μας ευρωπαϊκές χώρες, η Αριστερά, αφού εγκατέλειψε πλέον οριστικά τη σοσιαλιστική έμπνευση και πρακτική, ολοκληρώνει μεθοδικά την αντικατάσταση των παραδοσιακών αξιών της. Στην Ιταλία, το παιχνίδι της πολιτικής επιβίωσης δεν αφήνει την ελιά να βγάλει λάδι, αφού ό,τι παραχωρεί με το ένα χέρι το διεκδικεί πάλι πίσω με το άλλο. Στη Μεγάλη Βρετανία, η δίνη τής προς κάθε κατεύθυνση δραστηριοποίησης, μετά το τέλμα του συντηρητικού τέλους εποχής, παρασύρει και ανασυνθέτει δίκαιες και άδικες αξίες, με σταθερή πάντως πυξίδα εκσυγχρονισμού το κέρδος. Στη Γαλλία, η ηθική της διαφοροποίησης (από τη Δεξιά, που κατέχει τον άλλο πόλο της εξουσίας, από τις άλλες χώρες, που δεν καταλαβαίνουν τη «γαλλική εξαίρεση») και η αναζήτηση μιας ηθικής της εξουσίας, έπειτα από χρόνια σκανδάλων και αλαζονείας, αποτελούν εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους για να αφήσουν χώρο για αμιγώς αριστερές αναζητήσεις.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των προσπαθειών και μεταλλαγών, η ονομαστική σύγκλιση προς μια ενοποιημένη αλλά χωρίς αρχές και κοινωνικό στήριγμα Ευρώπη, που απέχει από την αριστερή σκέψη όσο το Μάαστριχτ από το λαϊκό αίσθημα.

Στην Ελλάδα τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά. Το παράδειγμα του Πολυτεχνείου δείχνει ότι αυτό που αποκαλούμε πολιτική του ενστίκτου μπορεί να κινήσει τις εξελίξεις αλλάζοντας τους συσχετισμούς. Το χαμηλό εξάλλου επίπεδο ενσωμάτωσης των μηχανισμών της δημοκρατίας ­ η περίφημη, και θεσμικά πάντα παρούσα, απόστασή μας από τη Δύση ­ αναπληρώνεται με την αμεσότητα της συμμετοχής του πολίτη στον δημόσιο διάλογο ­ αφού οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι δεν πείθουν ότι βρίσκονται σε άλλη σφαίρα ­ και τρέφεται με την ελπίδα μιας διαρκούς αλλαγής ­ αφού, δικαίως, το παρόν κρίνεται πάντα μη ικανοποιητικό. Χρέος της ελληνικής αριστεράς είναι αν όχι να πραγματοποιήσει αυτή την αλλαγή στην κοινωνία (η μεγάλη ευκαιρία παρήλθε στη δεκαετία του '80), τουλάχιστον να την κρατήσει πολιτικά ζωντανή.

Αν η μοίρα των ιδεών είναι να διαφθείρονται και να φθηναίνουν, η Αριστερά δεν μπορεί να μην πληρώσει το τίμημα της άρνησής της να προσφέρει, στους λίγους που απέμειναν, επιχειρήματα για να εξακολουθούν να πιστεύουν στη δύναμη των ιδεών.

 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...