Άνοιξη και κλείσιμο

«ΔΙΑΒΑΖΩ», Τεύχος 484 Απρίλιος 2008

Οι σεισμικές αλλαγές που έφερε ο Μάης του 68 δεν αρέσουν σε όλους –η αντίδραση στο νέο είναι ο κύριος τροφοδότης αυτού που αποκαλούμε «κοινωνική πρόοδο». Δεν πρέπει συνεπώς να εκπλήσσει που, ιδίως στη σημερινή εποχή συντηρητικής οπισθοδρόμησης, τα γεγονότα του Μάη του 68 αντιμετωπίζονται από όλο και περισσότερες μεριές με όλο και εμφανέστερη διάθεση αποδόμησης. Είναι ένα είδος ιστορικού ρεβιζιονισμού, όχι τόσο αποτρόπαιου βέβαια όσο η άρνηση ή η δικαιολόγηση του Ολοκαυτώματος, αλλά εξίσου ύπουλου, αφού κρύβεται πίσω από τη μάσκα της απόστασης και της δήθεν «αντικειμενικότητας». Από το να μην υποκύπτεις στην παγίδα της μυθοποίησης ή της υπερβολής («αν κέρδιζε το Κίνημα του Μάη ο κόσμος θα ήταν σήμερα καλύτερος») μέχρι το να χρησιμοποιείς ένα (κοσμο)ιστορικό γεγονός για να γαργαλήσεις, σήμερα, την ημιμάθεια, τις πικρίες και τους φόβους μιας κοινωνίας αποκομμένης από κάθε αίσθηση προοπτικής, η απόσταση είναι χαώδης. Τη διένυσε, με τη χαρακτηριστική του μισο-αφελή μισο-αλαζονική άνεση, ο Πρόεδρος, πλέον, Σαρκοζί, ο οποίος χρησιμοποίησε το «φάντασμα του Μάη» για να συσπειρώσει το κομματικό του ακροατήριο. Το κόλπο του βγήκε, όπως –μέχρι ν’ αρχίσει να κυβερνά- του’ βγαιναν όλα. Με τη φετινή επέτειο όμως, δεν μπορούσε να περιμένει πως η πρόκλησή του θα’ μενε αναπάντητη. Τη πιο διαυγή, ζυγισμένη αλλά και αποστομωτική απάντηση την πήρε από έναν πολιτικό που είχε πρωταγωνιστήσει στα γεγονότα του Μάη αλλά δεν έμεινε μια ζωή κολλημένος σ’ αυτά. Το ότι η ζωή και οι εξελίξεις τρέχουν, λέει ο Ανρί Βεμπέρ, το ότι ο κόσμος σήμερα δεν έχει καμία σχέση με εκείνον του 1968, το ότι πολλοί κι από τους «επαναστάτες» του 68 είναι η άρχουσα τάξη ή οι «βολεμένοι» του σήμερα, δε δίνει σε κανέναν το δικαίωμα να διαστρέφει την Ιστορία.

Το βιβλίο του Βεμπέρ είναι ενταγμένο στον αστερισμό του 8, του πιο περίπλοκου αλλά και ενδιαφέροντα αριθμού. Αναφέρεται στα γεγονότα του 1968 –προσπαθώντας να τα ερμηνεύσει κι όχι να τα ιστορήσει-, πρωτογράφηκε το 1988 («Είκοσι χρόνια μετά: τι μένει από το Μάη του 68»), ξαναδουλεύτηκε κι επανεκδόθηκε το 1998 και ξαναβγαίνει τώρα, το 2008, με νέο –προκλητικότερο- τίτλο («Πρέπει να πετάξουμε από το παράθυρο το Μάη του 68;»), κι έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα πρόλογο-απάντηση στο Σαρκοζί. Ο Βεμπέρ, πρώην τροτσκιστής, μετέπειτα πρωτοπαλίκαρο του Φαμπιούς, νυν συνάδελφός μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν είναι της λογικής του μαύρου-άσπρου, αλλά δε μασάει και τα λόγια του. Ο Μάης του 68 ήταν βεβαίως ένα κίνημα ατομικιστικό και ηδονιστικό, αλλά βαθύτατα δημοκρατικό και ηθικό –αφού δεν υπάρχει ηθικότερο πρόταγμα από την ελευθερία. Μπορεί να μην άλλαξε τον κόσμο, συνέβαλε όμως καθοριστικά να μετακινηθούν οι συσχετισμοί δυνάμεων σε μια σειρά από κρίσιμα μέτωπα –από τις σχέσεις μεταξύ των φύλων, τις σχέσεις παιδιών με γονείς, τη σχέση του πολίτη με το Κράτος, τη σχέση των μαθητών και των φοιτητών με τους δασκάλους, τη σχέση της εργατικής τάξης με τους κύκλους της διανόησης, τη σχέση της Τέχνης με τη ζωή και την πολιτική, τη σχέση της Αριστεράς με τον εαυτό της και την εξουσία. Έβγαλε κόσμο στο δρόμο, έσπασε τζάμια και γκρέμισε σύμβολα, διατηρήθηκε όμως εντελώς ειρηνικός και αναίμακτος –με τον αυτοειρωνικό και αποστασιοποιημένο τόνο που δίνει ιδιαίτερη χάρη στο βιβλίο, ο Βεμπέρ αναρωτιέται πώς με μια «άγρια» νεολαία αγκυροβολημένη επί 6 βδομάδες απέναντι σε «αγριεμένους» αστυνομικούς δεν άνοιξε ούτε μια μύτη (την απάντηση την ξέρει: αυτή ήταν μια εξέγερση Λόγου κι όχι αίματος). Μπορεί –βραχυπρόθεσμα- να ηττήθηκε και στο κομματικό και στο πολιτικό πεδίο (αφού ο Ντεγκόλ, όταν γύρισε από την αυτοεξορία του και ξαναβρήκε την ψυχραιμία του, κατέβασε ένα εκατομμύριο «πολίτες της τάξης» στους δρόμους και σάρωσε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου), έριξε όμως το σπόρο της αμφισβήτησης της καθεστηκυίας τάξης, του παντοκράτορα Στρατηγού-πάτερα και προετοίμασε, μ’ αυτό τον τρόπο, την εναλλαγή της δεκαετίας του 1980. Ο Βεμπέρ δε διστάζει να μιλήσει και για δύο σημαντικές οπισθοχωρήσεις που έφερε ανακλαστικά ο Μάης, μία πολιτική (την επαν-ανακάλυψη της μαρξιστικής μεθόδου από το σοσιαλιστικό κόμμα, που έτσι καθυστέρησε τον εκσυγχρονισμό του) και μια κοινωνική (την αντίστοιχη καθυστέρηση στην αποκάθαρση της γαλλικής κοινωνίας από ιδεολογικά στερεότυπα και νεφελώματα κι έτσι την παράταση του «μπλοκαρίσματός» της).

Θα’ θελα να’ χα χρόνο να μετέφραζα αυτό το βιβλίο στα ελληνικά. Κι όχι μόνο γιατί μιλάει κατευθείαν στην ψυχή μου, αφού το 1968 έτυχε να βρίσκομαι στο Παρίσι, λόγω της εκπαιδευτικής άδειας του πατέρα μου, κι έχω ακόμα στα ρουθούνια κάτι από κείνο το άρωμα.

Μοιράσου το: