ΔΙΑΒΑΖΩ Iανουαρίου 2012 
Ως αναγνώστης Αν και ανέκαθεν φιλευρωπαϊστής, δεν ήμουν, μέχρι πριν από λίγο καιρό, φεντεραλιστής. Ως μαθητής του Δημήτρη Τσάτσου, πίστευα –και πιστεύω- ότι την πολιτική και αισθητική ομορφιά της ευρωπαϊκής ιδέας κάνει κυρίως η «συνεργασία μέσα στη διαφορετικότητα» και ότι η ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα του πολλαπλού –και πολλών επιπέδων- συνδέσμου κρατών και λαών θα έχανε αν εγκαταλειπόταν για χάρη του πιο γραμμικού σχήματος της ομοσπονδίας.
Ως αναγνώστης
Στην αρχή της κρίσης, τότε ακόμα που οι διανοούμενοι, με ή χωρίς εισαγωγικά, δεν πολυμίλαγαν, παρευρέθηκα σε μια από τις πρώτες δημόσιες συζητήσεις για τη νέα φάση στην οποία έμπαινε η Ελλάδα. Διοργανωτής ήταν ένας επιστημονικός φορέας και συμμετέχοντες ένας Καθηγητής που πρόσφατα, τότε, και θριαμβευτικά, είχε εισέλθει στην πολιτική, δυο άλλοι Καθηγητές, δημοσιολόγος και οικονομολόγος, που δεν είχαν πολιτική εμπλοκή και βλέψεις, αλλά ποτέ δεν ξέρεις, κι ένας συγγραφέας. Ενστικτωδώς ίσως –με το λάθος ένστικτο όποιου συγχέει την ειδίκευση με τη γνώση- περίμενα φώτιση ή έστω υλικό προβληματισμού από τους Καθηγητές και γενικότητες από το συγγραφέα. Έλαβα γενικότητες έως κοινοτοπίες από τους Καθηγητές και μια γερή δόση φρέσκου αέρα από έναν συγγραφέα που συνταίριαξε, χωρίς να μπλέξει, ζητήματα ταυτότητας, κοσμοπολιτισμού, παθογενειών οικονομικού, πολιτικού και κοινωνικού συστήματος με την ελληνική πολιτισμική υποχώρηση
Ως αναγνώστης
Η «ανάπτυξη», αυτή η μεγάλη απούσα της «πολιτικής του Μνημονίου», είναι πανταχού παρούσα στην «εποχή του Μνημονίου». Θα ήταν παράδοξο, αν δεν ήμασταν στην Ελλάδα. Γιατί ο δημόσιος βίος της χώρας μας έχει μακρά παράδοση στα κάρα πριν από τα άλογα, στα λόγια πριν από τα έργα, στις προτάσεις και τις «λύσεις» πριν από τη μελέτη τους. Έτσι η ανάπτυξη μετατράπηκε, τον καιρό της κρίσης, σε ιερό δισκοπότηρο, περί του περιεχομένου του οποίου ελάχιστοι τολμούν να αναρωτηθούν. Αυτοί οι ελάχιστοι αξίζουν μνείας, πόσο μάλλον που, πράγματι, δεν υπάρχει άλλη διέξοδος από την ανάπτυξη, αλλά την πραγματική, τεκμηριωμένη και στοχευμένη.
Ως αναγνώστης
Η κρίση πρόσθεσε στον ούτως ή άλλως εύθραυστο και αμφίσημο ελληνικό ψυχισμό μια ισχυρή δόση σχιζοφρένειας. Οι μύθοι και οι βεβαιότητες δέχτηκαν ρήγματα, οι κατά βάση υπαρξιακές ανησυχίες μετατράπηκαν σε κατ’εξοχήν υλικές αγωνίες, τα διλήμματα έγιναν τριλήμματα ή και παραπάνω (δεν αναρωτιόμαστε πια αν είμαστε Έλληνες ή Ρωμιοί, αλλά και αν είμαστε, και αν αξίζει να είμαστε, «Ευρωπαίοι», με την έννοια της συμμετοχής σε μια ευρύτερη κοινότητα). Οι αντιφάσεις σα να δικαιώθηκαν από τις νέες συνθήκες και πλέον αντιστρέφουν τους ίδιους τους αρχικούς όρους:
Όταν πριν από λίγες μέρες έγινε γνωστό ότι το διεθνές βραβείο Μπούκερ (που δίνεται για το σύνολο ενός λογοτεχνικού έργου και που πρώτος κατέκτησε στις αρχές του αιώνα ο Ισμαήλ Κανταρέ) απονεμήθηκε φέτος στο Φίλιπ Ροθ, μια κυρία από την κριτική επιτροπή αναρωτήθηκε μεγαλοφώνως: «Αν είναι δυνατό! Διηγείται τα ίδια και τα ίδια. Ποιος θα τον διαβάζει σε 20 χρόνια;» Μάλλον η ίδια δεν είχε διαβάσει το τελευταίο βιβλίο του.
Ένα πρόσφατο πολύ ενδιαφέρον δοκίμιο (σε αντίθεση με τον εμπειρικό χαρακτήρα των περισσότερων γύρω από την κρίση βιβλίων) προσφέρει θεωρητικό υπόβαθρο σε αυτό που αρκετοί μη ειδικοί διαισθανόμασταν: ότι δηλαδή για τη διαρκή επιδείνωση της κατάστασης, που δεν είναι δυνατό να μην παρατηρούμε, δεν ευθύνεται μόνο η εφαρμογή των μέτρων, αλλά και η ίδια η βάση της «συνταγής», που οδηγεί σε λίγο-πολύ προκαθορισμένο και πάντως αρνητικό για όποιον το υφίσταται αποτέλεσμα. Αν έχουν δίκιο οι οικονομολόγοι Αργείτης και Κορατζάνης στην «Οικονομική Πολιτική Σταθεροποίησης και Αστάθεια στην ΟΝΕ», τότε ο γιαλός είναι τουλάχιστον εξίσου στραβός με το αρμένισμα.
Social Media