Κώστας Β. Mποτόπουλος

Ιούλιος 2009

Το καλοκαίρι, λένε, δεν υπάρχουν ειδήσεις (ψέματα: πέρσι είχαμε έναν πόλεμο στον Καύκασο), γι’ αυτό ίσως την άνοιξη μαζεύονται περισσότερες. Μαζεύτηκαν και για μας, μιας κι οι Θεσμογραφίες έκαναν (ελπίζω να το παρατηρήσατε) ένα μικρό διάλειμμα. Μωσαϊκό. Το τρίμηνο θα μπορούσε να περιγραφεί μέσα από τα πιο εμβληματικά γεγονότα του. Τη διάρκεια και τις επιπτώσεις της χρονίζουσας κρίσης, την εμφάνιση και την πανδημία της νέας γρίπης, την χωρίς βελτίωση της ελευθερίας επέτειο της Τιεν-αν-μιέν, το τέλος ενός μακρόχρονου και βαρύτατου εμφύλιου πολέμου (στη Σρι Λάνκα, με την οριστική ήττα των «Τίγρεων» του Ταμούλ), την επανεμφάνιση πραξικοπήματος στην Κεντρική Αμερική (28 Ιουνίου στην Ονδούρα), την σοβαρότατης ελαφρότητας Μπερλουσκονιάδα (που άρχισε με ένα πάρτι δεκαεπτάχρονης στις 26 Απριλίου, οδήγησε σε ένα δημόσιο διαζύγιο και στη διαπόμπευση του ιταλικού πολιτικού συστήματος για όλους εκτός από τους Ιταλούς ψηφοφόρους), την αναγόρευση σε πλανητικό γεγονός του θανάτου και της κηδείας του λιγότερου πολιτικού καλλιτέχνη που υπήρξε ποτέ. Οι λαοί αυτά κυρίως έζησαν. Αν σώνει και καλά ψάχνετε για περισσότερη πολιτική, διαβάστε παρακάτω.

Μωσαϊκό. Το τρίμηνο θα μπορούσε να περιγραφεί μέσα από τα πιο εμβληματικά γεγονότα του. Τη διάρκεια και τις επιπτώσεις της χρονίζουσας κρίσης, την εμφάνιση και την πανδημία της νέας γρίπης, την χωρίς βελτίωση της ελευθερίας επέτειο της Τιεν-αν-μιέν, το τέλος ενός μακρόχρονου και βαρύτατου εμφύλιου πολέμου (στη Σρι Λάνκα, με την οριστική ήττα των «Τίγρεων» του Ταμούλ), την επανεμφάνιση πραξικοπήματος στην Κεντρική Αμερική (28 Ιουνίου στην Ονδούρα), την σοβαρότατης ελαφρότητας Μπερλουσκονιάδα (που άρχισε με ένα πάρτι δεκαεπτάχρονης στις 26 Απριλίου, οδήγησε σε ένα δημόσιο διαζύγιο και στη διαπόμπευση του ιταλικού πολιτικού συστήματος για όλους εκτός από τους Ιταλούς ψηφοφόρους), την αναγόρευση σε πλανητικό γεγονός του θανάτου και της κηδείας του λιγότερου πολιτικού καλλιτέχνη που υπήρξε ποτέ. Οι λαοί αυτά κυρίως έζησαν. Αν σώνει και καλά ψάχνετε για περισσότερη πολιτική, διαβάστε παρακάτω.

Ψηφίδα. Το τρίμηνο θα μπορούσε να χωρέσει μέσα στο πιο συνταρακτικό, απρόσμενο κι ίσως κρίσιμο για το μέλλον γεγονός: το ιδιαίτερο είδος λαϊκής εξέγερσης, που ακολούθησε τις προεδρικές «εκλογές» στο Ιράν (12 Ιουνίου). Η επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ με το υπερφυσικό 63% (ιδίως αν υπολογιστεί ότι σε πολλές περιπτώσεις η συμμετοχή ξεπέρασε το 110%), σε συνδυασμό, ή μάλλον σε σύγκρουση, με τις ελπίδες για άνοιγμα που είχε δημιουργήσει η ήκιστα επαναστατική υποψηφιότητα Μουσαβί, καθώς και η σιωπηλή αλλά σταθερή ωρίμανση μιας φιμωμένης αλλά ιδιαίτερα δυναμικής κοινωνίας, έβγαλαν εκατομμύρια στους δρόμους, δημιούργησαν μάρτυρες και θύματα κι έβαλαν, παρά το όργιο καταστολής και το προσωρινό σβήσιμο της φλόγας από το καθεστώς, τις βάσεις για μια αλλαγή πορείας όχι αναγκαστικά προς το «δυτικότερο» αλλά νομοτελειακά στο πιο ελεύθερο.

Σεπτέμβριος 2008

Αν πράγματι ο Ουμπέρτο Έκο είπε ποτέ ότι «το καλοκαίρι δεν υπάρχουν ειδήσεις», τότε το φετινό καλοκαίρι διέσυρε τη θεωρία του. Ένας ευρωπαϊκός πόλεμος, μια παγκόσμια κρίση και αλλαγή συσχετισμών σε πολλές χώρες, ανάμεσα στις οποίες και η δική μας: αυτά κληροδότησε ο Αύγουστος στο Σεπτέμβριο της νέας εποχής.

* Γεωργία. Η ανάφλεξη στον Καύκασο (από 7 Αυγούστου), ο πόλεμος Γεωργίας-Οσετίας/Αμπχαζίας, Ρωσίας/Γεωργίας, οι διαμεσολαβητικές προσπάθειες τερματισμού, αλλά και τα τετελεσμένα του, αλλάζουν μια σειρά από γεωστρατηγικά δεδομένα: ρόλος Ρωσίας στη νέα τάξη πραγμάτων, σχέση Ρωσίας-ΗΠΑ και Ρωσίας με τους γείτονες και πρώην δορυφόρους της, δυναμική ΝΑΤΟ και δυνατότητες Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποσχιστικά κινήματα και ενεργειακά αποθέματα, πυρηνική ισχύς και δημοκρατία. Οι συνέπειες δεν μπορούν να ειδωθούν ξεκομμένες από τις εξελίξεις σε άλλα μέτωπα: θανατηφόρα αντεπίθεση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν (10 Γάλλοι στρατιώτες νεκροί σε ενέδρα στις 19 Αυγούστου), παραίτηση Μουσάραφ (18 Αυγούστου), εκλογή Ζαρνταρί-χήρου Μπούτου (6 Σεπτεμβρίου), σειρά επιθέσεων της Αλ Κάιντα (από 18 Σεπτεμβρίου) στο Πακιστάν, συμφωνία Πολωνίας-ΗΠΑ για εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων στο έδαφος της πρώτης (20 Αυγούστου), πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για (ακαθόριστη ακόμα) συνεργασία στην Ουκρανία (15 Σεπτεμβρίου).

* Γεωγραφία. Σε πολλά σημεία του πλανήτη, οι πολιτικές ισορροπίες μοιάζουν στην κόψη του ξυραφιού. Οι «λαϊκοί επαναστάτες» Μοράλες και Τσάβες βρίσκονται για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη δυσκολία, η κρίση των 100 ημερών, που κορυφώθηκε μέσα στο αίμα στις 26 Αυγούστου, απειλεί το καθεστώς στην Ταϊλάνδη, οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες αλλάζουν ημι-πραξικοπηματικά το ηγετικό τους δίδυμο ένα χρόνο πριν από τις εκλογές (7 Σεπτεμβρίου), το κυβερνητικό κόμμα του Ισραήλ εκλέγει αρχηγό τη Τζίπι Λίβνι, μια γυναίκα με πυγμή αλλά και αντιστάσεις (17 Σεπτεμβρίου), στη Ζιμπάμπουε το μοίρασμα της εξουσίας του δικτάτορα Μουγκάμπε με τον αντίπαλο που τον είχε κερδίσει εδώ και μήνες στις εκλογές, μοιάζει λιγότερο με λύση και περισσότερο με άλμα στο κενό (11 Σεπτεμβρίου). Χριστόφιας και Ταλάτ αρχίζουν (3 Σεπτεμβρίου) απευθείας συνομιλίες για τη λύση του Κυπριακού, που μπορεί να οδηγήσουν παντού και πουθενά (πάντως και μόνη η χειραφέτηση από τις κάθε είδους πατρωνείες, αξίζει τον κόπο).

5/9/2008

Στην αρχή μου ήταν δύσκολο να το πιστέψω: «ε, όχι και ως εκεί». Αμέσως μετά, βοηθούσης και της επαγγελματικής διαστροφής, ήρθε η οργή: «ε, όχι και το Σύνταγμα». Στη συνέχεια, βλέποντας το βίντεο, μια κάποια αμηχανία: η απαράδεκτη οχλαγωγία ήταν μπροστά στα μάτια μας, η νοθεία λιγότερο. Τώρα, τρεις μέρες κι εκατό εξηγήσεις αργότερα, κατασταλάζει μέσα μου –και πιστεύω σε όλους μας- αυτό που συνέβη (και δεν είναι η πρώτη φορά): η κυβέρνηση έπαιξε με τους θεσμούς, τους εξευτέλισε (τη Βουλή, το Σύνταγμα) στο όνομα πρόσκαιρων και μικροκομματικών εντυπώσεων. Η ομολογία του –κυνικότερου από ποτέ- κυβερνητικού εκπροσώπου ότι δεν ψήφισαν όλοι οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας υπέρ της αναθεώρησης όλων των προταθέντων άρθρων αντικρούστηκε ήδη από το επίσημο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ και οι 152 κυβερνητικοί βουλευτές) και από την κάτι παραπάνω από φημολογία ότι η ανακίνηση της υπόθεσης έγινε από βουλευτή(ές) της πλειοψηφίας που δεν είδε(αν) στο αποτέλεσμα την αντανάκλαση της ψήφου του(ς). Για να μείνει καμιά σκιά, μόνο ένας διπλός δρόμος θεσμικής ευθύνης υπάρχει: η κυβέρνηση οφείλει να διατάξει αμέσως ανεξάρτητη έρευνα-πραγματογνωμοσύνη και όσοι υπέστησαν αλλοίωση συνταγματικής βούλησης να βγουν να το πουν. Αν αυτά δε γίνουν, η βαριά λέξη «εκτροπή» θα δικαιολογείται όχι από εικόνες αλλά από πράξεις.

Ιούνιος 2008

Θεομηνίες, λιμοί και πολιτικές ανακατατάξεις. Η άνοιξη μπήκε δριμεία κι αν δεν είχαμε την κλιματική αλλαγή, μπορεί να το καταλαβαίναμε ακόμα καλύτερα.

Δικαιώματα. Στις 24 Μαρτίου ξεκίνησε η Φλόγα από την καμένη και πρόχειρα καλλωπισμένη Ολυμπία. Στις 6 και στις 7 Απριλίου, στο Παρίσι και στο Λονδίνο, ο κόσμος κατάλαβε ότι αυτή η λαμπηδοδρομία, υπό το βάρος της Κίνας, τη σκιά του Θιβέτ και τη δύναμη των ανθρώπινων δικαιωμάτων, δεν θα είναι σαν καμία προηγούμενη. Η Δανία αναδείχτηκε (9 Απριλίου) για δεύτερη συνεχή χρονιά, πρώτη στην κατάταξη του World Economic Forum για τις επιδόσεις της στην ανάπτυξη της τεχνολογίας και των επικοινωνιών, δηλαδή στην οικονομία αυτού του αιώνα. Οι ΗΠΑ τέταρτες, η Γερμανία 16η, η Γαλλία 21η και η Ελλάδα της μη προσπάθειας, πουθενά.

Απρίλιος 2008

Ο Μάρτιος ήταν μήνας εκλογών και επετείων, πολέμων και διπλωματίας. Ένας ακόμα μήνας στον οποίο η πολιτική και οι θεσμοί έκαναν κύκλους χωρίς η ζωή να γίνει αναγκαστικά καλύτερη.

Σειρήνες. 5 χρόνια έκλεισαν στις 20 Μαρτίου από τον «πόλεμο» στο Ιράκ και η τραγωδία δεν θα μπορούσε να είναι εμφανέστερη: πάνω από 100.000 Ιρακινοί και πάνω από 4.000 Αμερικανοί νεκροί (55 θύματα την ημέρα και το μέτρημα συνεχίζεται), 4 εκατομμύρια πρόσφυγες και μια χώρα κλινικά νεκρή. Αντί για προπύργιο της Αραβικής δημοκρατίας, όπως την ονειρεύονταν οι κατακτητές της, υποδέχεται στο κόκκινο χαλί (2 Μαρτίου) το χτεσινό εχθρό, Πρόεδρο του Ιράν και της Αντιαμερικανικής Διεθνούς Αχμεντινετζάντ. τεταμένες ταραχές στο Θιβέτ (από τις 14 Μαρτίου), με αφορμή όχι απολύτως ειρηνικές εκδηλώσεις μοναχών στην επέτειο της εξορίας του Δαλάϊ Λάμα και αιματηρή «απάντηση» μιας Κίνας που βλέπει αίφνης να ανοίγει θέμα Ολυμπιακών Αγώνων από τη διεθνή κοινότητα (πρωτοτοστατούντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πλήρως απούσας της πατρίδας του ολυμπισμού). Παραλίγο σύρραξη στη Λατινική Αμερική, με το διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Κολομβίας από τη μία πλευρά και Ισημερινού - Βενεζουέλας από την άλλη. Η πρώτη θεώρησε «αμυντική πράξη» να σκοτώσει το νούμερο δύο των ανταρτών της FARC στο έδαφος του Ισημερινού (1 Μαρτίου), οι δεύτερες μίλησαν για «εχθρική ενέργεια» και μετακίνησαν στρατούς στα σύνορα. Τελικά η συμφιλίωση επιτεύχθηκε στον Αγιο Δομίνικο (7 Μαρτίου) με κοινή παραδοχή ότι ο αγώνας των Λατίνων στρέφεται κατά του μεγάλου αμερικανού αδελφού.

Μάρτιος 2008

Με πολλές κινήσεις και ανατροπές ξεκίνησε το 2008. Και δεν αφορούν μόνο τον Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο θα αφήσουμε, προς το παρόν, στην ησυχία του, για να ανοίξουμε λίγο την εικόνα.

Πάνω. Μια που πριν από τα πρόσωπα έρχεται η ίδια η δημοκρατία, ο μεγάλος νικητής στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς ήταν μια χώρα που άφησε με τις χειρότερες προϋποθέσεις την προηγούμενη.