Κώστας Β. Mποτόπουλος

Το 2009 ήταν πρώτα απ’ όλα η χρονιά γενίκευσης της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, που χτύπησε ακόμα και τον προφυλαγμένο (όπως μας έλεγε η αείμνηστη Νέα Δημοκρατία) παράδεισο που λέγεται Ελλάδα. Ακριβώς σε τέτοιους παραδείσους, στηριγμένους σε παχιά λόγια και πήλινα πόδια, η κρίση –δηλαδή το σημείο συνάντησης της διεθνούς βουλιμίας με την εθνική προσπάθεια- απειλεί να διαρκέσει περισσότερο, να εισδύσει βαθύτερα και να δοκιμάσει σκληρότερα την κοινωνική αλλά και την ευρωπαϊκή συνοχή. Την κρίση, δεν την ένιωσε, λένε κάποιοι, η Κίνα των μετα-ολυμπιακών μεγαλείων. Λάθος –γιατί μπορεί να κοντράρει πια σε όλα την Αμερική, διάλεξε όμως, 10 χρόνια μετά την Τιεν-Αν-Μεν, να ζει σε έναν κόσμο χωρίς ελευθερία, που δεν θα παραλείψει, αργά ή γρήγορα, να την εκδικηθεί. Η Τιεν-Αν-Μεν μάλιστα αποδείχτηκε εξαγώγιμο προϊόν, αφού μετακόμισε στην Τεχεράνη, όπου ο προσώρας χαμένος αγώνας για πραγματική δημοκρατία συνεχίζεται και είναι βέβαιο ότι θα φωτίσει και τη χρονιά που έρχεται. Ο τομέας στον οποίο ο παγκόσμιος λογαριασμός έμεινε τελείως απλήρωτος ήταν βέβαια το περιβάλλον και η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, όπου η φιλοτιμία της Ευρώπης και η φιλοξενία της Κοπεγχάγης αποδείχτηκαν ανεπαρκείς μπροστά στους εγωισμούς των κρατών και τα συμφέροντα των πολυεθνικών.

Την τελευταία χρονιά της «δεκαετίας των Διδύμων» (Πύργων και όχι ζωδίων) συνέχισαν να απλώνονται παντού  τα απόνερα εκείνου του καθοριστικού για τον αιώνα γεγονότος.  Η τρομοκρατία (εντός και εκτός εισαγωγικών) ζει και βασιλεύει και τις πολιτικές επιλογές υπαγορεύει, οι λαϊκιστές όλων των τύπων (από τον Τσάβες ως τον Μπερλουσκόνι και τους Ελβετούς και Σουηδούς εθνικιστές) διευρύνουν διαρκώς ακροατήριο και εκλογική επιρροή, η επίλυση των μεγάλων διεθνών προβλημάτων (Μέση Ανατολή, Κύπρος) λιμνάζει, ενώ οι «κρυφοί» πόλεμοι και γενοκτονίες (ιδίως στην Αφρική) πολλαπλασιάζονται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέκτησε «Σύνταγμα» και Πρόεδρο (αλλά αναζητά ψυχή), η Ιαπωνία άλλαξε κυβέρνηση (αλλά όχι σχέση με τον καπιταλισμό) μετά από μισό αιώνα, η Βραζιλία του Λούλα κάθισε για τα καλά στο τραπέζι των μεγάλων (κι αφού πήρε τους Ολυμπιακούς, ετοιμάζεται φέτος, χρονιά Μουντιάλ, να υποδεχτεί το Παγκόσμιο), η Τουρκία κινείται και δυναμώνει διπλωματικά και γεωστρατηγικά (η πρόσφατη παραδοχή του δίκιου του Πατριάρχη από σύσσωμο σχεδόν τον Τύπο δείχνει μεγάλη αυτοπεποίθηση). Και φυσικά η Ελλάδα γύρισε σελίδα κι απέκτησε τουλάχιστον την ευκαιρία να αντιμετωπίσει τα βαθιά ελλείμματά της –και την ατζέντα που επιβάλλει ο ΛΑ.ΟΣ στη Δεξιά- με καθαρότερα μάτια.

Η χρονιά, τέλος, που άρχισε με την επίθεση στη Γάζα, σφραγίστηκε από τα λόγια (που μένουν ακόμα λόγια) για το Γουαντάναμο και την Κούνεβα κι έκλεισε με μια παραλίγο ανατίναξη αεροπλάνου από ένα «συνηθισμένο παιδί», οφείλει να μας θυμίζει ότι τα δικαιώματα δεν είναι έννοιες αλλά πρακτικές προϋποθέσεις της δημοκρατίας. Τίποτα δεν δείχνει ότι το 2010 αυτό το πολύτιμο κοινό αγαθό θα απειληθεί λιγότερο.