“Ευρωζωή” on line magazine, Δεκέμβριος 2009
Υπήρξε η Διάσκεψη για το Κλίμα της Κοπεγχάγης μια καθαρή αποτυχία; Η γενική απάντηση είναι λίγο πιο σύνθετη από την ευρωπαϊκή: για την Ευρωπαϊκή Ένωση το αποτέλεσμα της Διάσκεψης ήταν όχι μόνο μια αποτυχία αλλά και μια (οδυνηρή) απόδειξη της πραγματικής της δύναμης.
Η Διάσκεψη, και η όλη προσπάθεια πλανητικής αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, είχε τέσσερεις βασικούς στόχους: να ενδυναμωθεί και να επεκταθεί το «κεκτημένο του Κυότο» και του ομώνυμου Πρωτοκόλλου του΄ να αναγνωριστεί αλλά και να καθοριστεί ένας μετρήσιμος και, βάσει των εξελίξεων στη ζωή και στην επιστήμη, πιο φιλόδοξος στόχος για τις μειώσεις των εκπομπών αερίων ως το 2020΄ να συμφωνηθεί επί της αρχής αλλά και ως προς τα νούμερα και την κατανομή της η ανάγκη ενίσχυσης των αναπτυσσόμενων χωρών΄ να σχεδιαστεί από τη διεθνή κοινότητα, με ανοιχτές και εκ του σύνεγγυς συνομιλίες και υπό την αιγίδα ενός διεθνούς οργανισμού με το κύρος του ΟΗΕ, ένα νέο μοντέλο οικονομικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης. Τέσσερις αντίστοιχα και οι λέξεις κλειδιά: συνειδητοποίηση, δεσμευτικότητα, αλληλεγγύη, πολυμέρεια. Μια νηφάλια αποτίμηση των αποτελεσμάτων της Διάσκεψης μας δείχνει ότι αυτό που επιτεύχθηκε (αλλά δεν είναι αναγκαστικά λίγο, ιδίως αν δούμε την Κοπεγχάγη σαν ένα σταθμό σε ένα μακρύ και δύσκολο δρόμο) ήταν μια μη δεσμευτική διακήρυξη προθέσεων, μακριά από τη διεθνή συμφωνία αλλά και χωρίς άμεση σύνδεση με το Κυότο. Από τους στόχους προσεγγίστηκε, επιεικώς, ο ενάμισης, σπασμένος μάλιστα σε τρία μισά: αναγνωρίστηκε ως αναγκαία από όλους η επίτευξη αποτελέσματος (κάτι που δεν ήταν δεδομένο ούτε για τις ΗΠΑ προ Ομπάμα ούτε για την Κίνα μετά τους Ολυμπιακούς), χωρίς να καθορισθεί επακριβώς ποιο θα είναι αυτό΄ ανελήφθη ρητή δέσμευση για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών με το όχι επαρκές μεν ποσό των 100 δις δολαρίων μέχρι το 2020, αλλά και με τη σημαντική άμεση παροχή 30 δις΄ παγιώθηκε, τέλος, και στο εξής θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, η αρχή της παγκόσμιας συνεννόησης για τα θέματα της κλιματικής αλλαγής, όχι όμως και μια διεθνώς συντεταγμένη πορεία. Αυτά σημαίνουν ότι από τις αρχές έγινε σεβαστή μισή: η πολυμέρεια, αλλά μια τύπου Όργουελ πολυμέρεια, όπου κάποια ζώα (χώρες) είναι σαφώς πιο ίσα από τα άλλα. Και η Ευρώπη δεν ανήκει σε αυτά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση από πολλές απόψεις -και όχι μόνο γιατί φιλοξενούσε τη Διάσκεψη και μάλιστα στην πιο «πράσινη» πόλη του κόσμου- έπαιζε εντός έδρας σε αυτό το παγκόσμιο παιχνίδι. Ήταν η μόνη από τις «μεγάλες δυνάμεις» που είχε πλήρως ενταχθεί στο Πρωτόκολλο του Κυότο, που είχε έκτοτε θέσει αρκετά υψηλό στόχο μείωσης των δικών της εκπομπών για το 2020 (20%) και που ήταν σταθερά και αναφανδόν υπέρ της δεσμευτικότητας μιας νέας συμφωνίας. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε πρόσφατα αποδεχτεί ένα ψήφισμα με ακόμα πιο φιλόδοξους στόχους (όπου γινόταν λόγος για παγκόσμια μείωση ρύπων 25 με 40% ως το 2020, επιπλέον βοήθεια, και μάλιστα «ταχείας εκκίνησης» και με ευρωπαϊκή συνεισφορά όχι μικρότερη των 30 ευρώ ετησίως για τις αναπτυσσόμενες χώρες, και ανάγκη για «ενισχυμένο καθεστώς συμμόρφωσης και κυρώσεων»), η δε σουηδική Προεδρία, αλλά και τα «σημαίνοντα πρόσωπα» της Ένωσης (Μέρκελ, Σαρκοζί, Μπαρόζο), έθεταν σε κάθε ευκαιρία την Κοπεγχάγη ως ένα μεγάλο στοίχημα. Στην πράξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση έμεινε ζωντανή στην Κοπεγχάγη μέχρι να φτάσει ο Ομπάμα (που ακόμα κι αυτός δεν βρήκε πολλές ανοιχτές κινέζικες πόρτες), η δε τελική «συμφωνία» εκπονήθηκε και συντάχθηκε εντελώς ερήμην της Ευρώπης.
Ένας κόσμος που προχωρά μέσα από τη δύσκολη και α-λα καρτ συνεννόηση ΗΠΑ-Κίνας, με το υπόλοιπο BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία) να καλείται στο τραπέζι και με την Ευρώπη να αναλαμβάνει ρόλο τελετάρχη (η κυρία Μέρκελ «ελπίζει» στην επόμενη συνάντηση, στη Βόννη, την άνοιξη): να η «αίσθηση της Κοπεγχάγης» που οφείλει να προσγειώσει, αλλά και να επαναπροσανατολίσει, την ευρωπαϊκή αυτοσυνειδησία.
Social Media