Κώστας Β. Mποτόπουλος

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ  ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Σπάτα, Ὀκτώβριος 2011

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ 63^Η

Πρὸς τοὺς εὐσεβεῖς χριστιανοὺς τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

Ἡ χάρις καὶ ἡ εὐλογία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ εὔχομαι νὰ σκεπάζει όλους σας, τὴν κοινωνία, τὸ ἔθνος καὶ τὴν Ἐκκλησία μας. Σκέφθηκα πολὺ γιὰ νὰ συντάξω αὐτὴ τὴν ἐγκύκλιο καὶ νὰ τὴν ἀπευθύνω στὴν ἀγάπη σας. Μέχρι τὴν τελευταία στιγμὴ δὲν ἤμουν σίγουρος ἂν ἔπρεπε νὰ τὸ κάνω. Τὶς τελευταῖες όμως μέρες, μέσα στὴν κατάσταση τοῦ γενικευμένου πανικοῦ ποὺ ἐπικρατεῖ στὴν πατρίδα μας, τῶν σπασμωδικῶν ἀποφάσεων τῶν ὑπευθύνων διαχειριστῶν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ μέλλοντός μας, τὴν ἐπαναλαμβανόμενη ἐναλλαγὴ ὑποσχέσεων καὶ διαψεύσεων ποὺ ἔχουν τραυματίσει τὸ ἠθικὸ καὶ τὴν ἀξιοπρέπεια μας, τὸν καταιγισμὸ τῶν χωρὶς τέλος φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων,δέχθηκα σωρεία τηλεφωνημάτων καὶ μηνυμάτων πολιτῶν τῆς περιοχῆς μας ποὺ ζητοῦν ἀπεγνωσμένα μία παρέμβαση καὶ κάποια συμπαράσταση στὸ οἰκονομικό τους ἀδιέξοδο καὶ δράμα. Οἱ μισθοὶ καὶ οἱ συντάξεις περικόπηκαν, ἀρκετοὶ ἀπολύθηκαν, οἱ ἄνεργοι πληθύνονται, πολλοὶ στέγνωσαν οἰκονομικά. Καὶ ξαφνικὰ

μᾶς ζητεῖται ἀπειλητικὰ καὶ ἐκβιαστικὰ νὰ πληρώσουμε ἐπὶ πλέον φόρο γιὰ τὸ

σπίτι ποὺ μένουμε σὰν νὰ εἶναι τὸ κράτος πλέον φτωχότερο ἀπὸ τοὺς φτωχούς.

Φτάσαμε, ἀντὶ τὰ ἔξοδά μας νὰ γίνονται γιὰ τὸ φαγητό, τὸ σπίτι καὶ τὶς ἀνάγκες

μας, ό,τι ξοδεύουμε νὰ πηγαίνει σὲ δύο φοβερὲς λέξεις: σὲ φόρους καὶ σὲ χρέη.

Δὲν εἶναι δύσκολο νὰ ἀντιληφθεῖ κανεὶς τὸ αnσθημα πνιγμοῦ ποὺ διακατέχει

nσως καὶ τὴν πλειοψηφία τῶν συμπολιτῶν μας, σίγουρα καὶ ἀρκετοὺς ἀπὸ μᾶς.

Ποιός μποροῦσε νὰ φαντασθεῖ οτι ὁ ὑπέροχος καὶ ὑπερήφανος λαός μας θὰ

ἔφτανε σὲ αὐτὸ τὸ κατάντημα; Νὰ ἔχει δώσει καὶ τὴν τελευταία σταγόνα τοῦ

ἱδρῶτα του, τοῦ κόπου του, τῆς ἀξίας του, καὶ παρὰ ταῦτα νὰ ἔχουμε ὡς λαὸς

διασυρθεῖ παγκοσμίως; καὶ τώρα χωρὶς καμμία ἐλπίδα καὶ ἐγγύηση νὰ διεκδικεῖ τὸ

κράτος μας πιεστικὰ τὰ δάκρυα καὶ τὸ αἷμα μας;

Εἶναι αὐτονόητο οτι δὲν ἀντέχουμε ἄλλο. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ αὐτό. Πρέπει

¬μως νὰ τὸ ποῦμε. Νὰ τὸ φωνάξουμε στὰ αὐτιὰ τῶν ἁρμοδίων: «Ὣς ἐδῶ! δὲν

μποροῦμε ἄλλο. Βρέστε ἄλλες λύσεις. Ἴσως πιὸ δύσκολες, ἀλλὰ πιὸ ἀποδοτικές,

πιὸ ἔξυπνες καὶ σίγουρα πιὸ ἀνθρώπινες. Ἂν δὲν μπορεῖτε, ὁμολογῆστε τὴν

ἀδυναμία σας. Δὲν εἶναι ντροπὴ νὰ μὴν μπορεῖ κανείς. Εἶναι όμως ἀπαράδεκτο νὰ

ἐπιμένει στὴν εὐθύνη τῆς γενικευμένης καταστροφῆς μας. Μᾶς φτιάξατε ένα

κράτος ποὺ προσφέρει στὸν λαὸ πολὺ λιγότερα ἀπὸ όσα τοῦ ἀπαιτεῖ. Πρέπει νὰ

τὸ καταλάβετε∙ δὲν εἶστε μόνο ὀφειλέτες στοὺς δανειστές σας, εἶστε ὀφειλέτες καὶ

στὸν λαὸ ποὺ ταχθήκατε νὰ ὑπηρετεῖτε. Ἀφοῦ δὲν καταφέρνετε τὴν ἐθνικὴ

σωτηρία μέσα ἀπὸ πολιτικὴ συνεργασία, αὐτὴ θὰ προκύψει ἀναγκαστικὰ μέσα

ἀπὸ λαϊκὴ ἀπαίτηση καὶ πρωτοβουλία».

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

Ἦρθε ἡ ὥρα ποὺ πρέπει ὁ λαὸς νὰ δείξει τὸ διαμέτρημα τῆς δύναμής του,

νὰ κάνει γνωστὰ τὰ όριά του. Ἦρθε ἡ ὥρα όλοι μαζὶ νὰ πάρουμε στὰ χέρια μας τὶς

τύχες μας. Ὅσο παραμένουμε ἀδρανεῖς, όσο μένουμε ὑποτελεῖς σὲ ἐσφαλμένες ἢ

ἀβάσταχτες ἐπιλογές, τόσο καθιστοῦμε τὸν ἑαυτό μας συνυπεύθυνο στὸν ἀργὸ

ἀλλὰ βέβαιο ὑπαρκτικὸ ἐκφυλισμό μας. Ἂν δὲν ξυπνήσουμε, τελειώσαμε. Δὲν θὰ

ὑπάρχει συνέχεια!

Καιρὸς πλέον νὰ ξεσηκωθοῦμε. Τὰ πάντα πρέπει νὰ ἀλλάξουν. Καὶ ἐπειδὴ

δὲν θὰ τὰ ἀλλάξουν κάποιοι ἄλλοι, πρέπει νὰ μποῦμε στὸ παιχνίδι όλοι. Ὅποιος

πονάει γιὰ τὴν κατάσταση καὶ ἀγαπάει τὴν ἀλήθεια ἔχει θέση σὲ αὐτὴ τὴν ἀλλαγή.

Κανεὶς δὲν περισσεύει. Ὅλες οἱ ἀνατροπές, όλες οἱ μεγάλες ἀλλαγὲς ἔγιναν ἀπὸ

ἡρωικοὺς ἀνθρώπους, κυρίως νέους. Ὄχι ἀπὸ συμβιβασμένους οὔτε ἀπὸ ἀγανα-

κτισμένους, ἀλλὰ ἀπὸ ὑγιῶς ἐπαναστατημένους. Ὅλοι μαζὶ καὶ πρέπει καὶ μπο-

ροῦμε καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ἀλλάξουμε μὲ δική μας πρωτοβουλία τὸ μέλλον μας.

Ὄχι μὲ βία, ἀλλὰ μὲ δύναμη καὶ ἀποφασιστικότητα. Ὄχι μὲ μηδενιστικὲς ἐπιλογές,

ἀλλὰ μὲ καθαρότητα, ἡρωισμὸ καὶ ἐξυπνάδα.

Σίγουρα καὶ ἡ δική μας εὐθύνη ὡς λαοῦ δὲν εἶναι καθόλου μικρή. Συμ-

φωνήσαμε μὲ τὶς μικρονοϊκὲς πολιτικὲς ἐπιλογὲς καὶ τὶς κάναμε συνήθειες καὶ

νοοτροπία μας. Ἡ ἀνειλικρίνεια, ἡ ἀδιαφορία, τὸ βόλεμα, τὸ εὔκολο κέρδος, ἡ

προσβολὴ τῶν θεσμῶν, ἡ ύβρις κατὰ τῆς πίστης καὶ παράδοσής μας, ἡ ἀσέβεια

κατὰ τοῦ κράτους καὶ τῶν νόμων, οἱ ἀλόγιστες διεκδικήσεις ἀποτέλεσαν κομμάτια

τῆς ζωῆς τοῦ νεοέλληνα ποὺ δὲν μᾶς τιμοῦν καθόλου. Δὲν μᾶς φταῖνε μόνον οἱ

ἄλλοι είτε αὐτοὶ λέγονται κερδοσκόποι είτε ξένα συμφέροντα είτε πολιτικοί. Τὸ

δικό μας μερίδιο εὐθύνης γιὰ τὸ σημερινό μας κατάντημα δὲν εἶναι εὐκατα-

φρόνητο. Ἡ λύση τῆς μετάνοιας καὶ ἀλλαγῆς εἶναι μονόδρομος. Τοὺς ἄλλους δὲν

μποροῦμε νὰ τοὺς ἀλλάξουμε. Τὴ δική μας όμως νοοτροπία καὶ ζωὴ ἔχουμε καὶ

τὴ δυνατότητα καὶ τὴν εὐθύνη νὰ τὶς διορθώσουμε. Ἂς ἀρχίσει ὡς ἐπανάσταση

αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ ἀπὸ τοὺς ἑαυτούς μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ ἡρωικό.

Ὁμολογῶ ότι καὶ ὡς Ἐκκλησία μᾶς κάνανε κομμάτι τοῦ καταρρεόντος

κρατικοῦ συστήματος. Γι’ αὐτὸ καὶ συχνὰ μᾶς παρερμηνεύει ὁ λαός. Ἀγκαλιάσαμε

τὸ κράτος, στηριχθήκαμε σὲ αὐτὸ καὶ τραυματίσθηκε ἡ βαθειὰ σχέση μας μὲ τὸν

λαό. Τὸν ὑπηρετήσαμε μὲν ὡς πονεμένο καὶ φτωχό, ἀλλὰ δὲν τὸν ἀγκαλιάσαμε ὡς

κομμάτι τῆς ὑπόστασής μας. Τουλάχιστον δὲν καταφέραμε νὰ μᾶς νοιώσει ἔτσι.

Μολύνθηκε τὸ γάλα τῆς μάνας του, τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπό

του ἀπὸ τὸ στῆθος της. Αὐτὸ εἶναι ό,τι χειρότερο ὑπάρχει. Ὁ λαὸς εἶναι ό,τι

ἱερώτερο ἔχουμε μετὰ τὸν Θεὸ καὶ ἡ Ἐκκλησία στὴ φύση της εἶναι ἡ ἀνάσα τοῦ

λαοῦ. Αὐτὴν τὴν ἀνάσα τελευταῖα στερηθήκαμε. Ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ξαναρχίσει ὁ

ζωτικὸς θηλασμός.

Δὲν ἀμφισβητῶ βέβαια οτι είμαστε καὶ θύματα. Κάποιοι μᾶς ξεγέλασαν.

Κάποιοι διαχειρίσθηκαν τὰ θέματά μας μὲ ἔνοχη ἀνικανότητα. Κάποιοι μᾶς

διέσυραν διεθνῶς καὶ μᾶς ὁδήγησαν στὰ στόματα τῶν θηρίων αὐτοῦ τοῦ κόσμου

ειτε ἀπὸ ἐπιπολαιότητα είτε ἐνδεχομένως καὶ ἀπὸ ύποπτες σκοπιμότητες. Καὶ νὰ

ποῦ φτάσαμε! Ἰσοπεδωθήκαμε στὸ μηδὲν τῆς περιουσίας μας καὶ στὸ τίποτα τῆς

ἀξιοπρέπειάς μας. Παρὰ ταῦτα δὲν ψάχνουμε γιὰ ἐνόχους. Τώρα ἐπειγόμαστε γιὰ

λύσεις. Λύσεις όμως ποὺ δὲν πατᾶνε τὸν λαό, ἀλλὰ ἀνασταίνουν τὴν τιμή του.

Ἦρθε ἡ ὥρα ποὺ θὰ πρέπει όσοι παίρνουν ἀποφάσεις νὰ καταλάβουν τί συμβαίνει

στὰ σπίτια, στοὺς δρόμους, στὰ μαγαζιὰ καὶ στὴν καθημερινότητα. Τί συμβαίνει

στὶς ψυχές μας. Αὐτὸ δὲν θὰ τὸ μάθουν ἀπὸ τὴν τρόϊκα οὔτε ἀπὸ τὶς μεταξύ τους

διαβουλεύσεις. Θὰ τὸ μάθουν ἀπὸ τὸν λαό. Πρέπει τὴν φωνή μας νὰ τὴν

ἀκούσουν. Δὲν γίνεται ἀλλιῶς.

Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ πῶ σὲ όσους δὲν μποροῦν νὰ πληρώσουν τὴν λεγόμενη

«ἔκτακτη εἰσφορὰ ἀκινήτων» νὰ μὴ φτάσουν σὲ ἀπόγνωση. Νὰ ξέρουν ότι θὰ

βρεθοῦμε όλοι ἑνωμένοι στὸ πλευρό τους καὶ θὰ φωνάξουμε μαζί: «Οὐκ ἂν λάβοις

παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Ἂς καταλάβουν ότι δὲν ἔχουμε. Δὲν μποροῦμε. Φτάσαμε

στὰ όριά μας, ἀλλὰ ἀρνούμαστε νὰ μᾶς τελειώσουν. Ἂν ἀδρανήσουμε δὲν θὰ τὸ

καταλάβουν. Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς προφήτευσε πρὶν ἀπὸ διακόσια πενήντα

χρόνια λέγοντας: «Θὰ σᾶς βάλουν βαρὺ καὶ δυσβάσταχτο φόρο ἀκόμη καὶ στὰ

παράθυρα καὶ στὰ κοτέτσια, ἀλλὰ όμως δὲν θὰ προλάβουν». Πράγματι, δὲν θὰ

προλάβουν! Μὴ λυγίσετε μπροστὰ στὴν οἰκονομικὴ χρεωκοπία. Αὐτὴν ἤδη τὴ

ζοῦμε. Ἀρνηθεῖτε τὴ χρεωκοπία τῆς ἀξιοπρέπειας, τῆς ἱστορίας, τῆς ἐθνικῆς

συνείδησης. Αὐτὰ μποροῦμε καὶ πρέπει νὰ τὰ διεκδικήσουμε μέχρι τελευταίας

ρανίδας. Ἔστω τώρα, τὴν τελευταία στιγμή.

Τὰ Μεσόγεια καὶ ἡ Λαυρεωτικὴ εἶναι μιὰ εὐλογημένη περιοχὴ ποὺ μέχρι

πρότινος ἔσφυζε ἀπὸ ἀνάπτυξη καὶ εὐημερία. Τὸν τελευταῖο όμως καιρὸ ‘ολο καὶ

πληθαίνουν αὐτοὶ ποὺ μὲ ἀπόγνωση στρέφονται στὴν Ἐκκλησία ἢ όπου βροῦν,

καὶ ἐκλιπαροῦν γιὰ συμπαράσταση καὶ βοήθεια. Πολλοὶ ἔχουν λυγίσει, ἔχουν

οἰκονομικὰ γονατίσει. δὲν μποροῦν νὰ θρέψουν τὰ παιδιά τους. Ἔχασαν τὸν ύπνο τους. Ζοῦν τὴν ἀπειλὴ τοῦ παρόντος καὶ μὲ τὸν φόβο τοῦ μέλλοντος. Ἔχουν

ἰδιοκτησίες, ἀλλὰ δὲν ἔχουν χρήματα. Αὐτοὶ πῶς θὰ πληρώσουν; Ποῦ νὰ τὰ

βροῦν; Θὰ τοὺς πάρουν τὸ σπίτι; Θὰ τοὺς κόψουν τὸ ρεῦμα; Εἶναι δυνατὸν νὰ

βυθίσουν στὸ σκοτάδι τὴν Κερατέα ἢ τὸ Λαύριο ποὺ φιλοξενοῦν τὸ μεγαλύτερο

ἐργοστάσιο τῆς ΔΕΗ στὴν πατρίδα μας;

Ὅ,τι καὶ νὰ συμβεῖ, ἀδελφοί μου, θὰ ἤθελα νὰ ξέρετε ότι ἡ τοπικὴ

Ἐκκλησία μας θὰ δώσει τὰ πάντα γιὰ νὰ σταθεῖ στὸ πλευρό σας. Ἂν σὲ έναν

κόψουν τὸ ρεῦμα, ἐμεῖς θὰ τὸ κόψουμε σὲ όλους τοὺς ναούς. Θὰ κάνουμε γάμους

μὲ κεριὰ στὰ χέρια καὶ λειτουργίες μὲ δάκρυα στὰ μάτια. Μὲ κανέναν τρόπο δὲν

θὰ δεχθοῦμε, τὴ στιγμὴ ποὺ νοικοκυριὰ εἶναι βυθισμένα στὸ σκοτάδι, οἱ ναοὶ νὰ

λειτουργοῦν μὲ ἀναμμένους τοὺς πολυελαίους.

Ὅλοι μαζὶ λοιπὸν τώρα, ὀφείλουμε νὰ πιέσουμε τοὺς ἐκπροσώπους μας

περισσότερο ἀπὸ όσο τοὺς πιέζουνε οἱ δανειστές. Γιατὶ ἡ ἀνάγκη μας γιὰ

ἐπιβίωση ξεπερνάει τὴν ἀνάγκη τους νὰ κυριαρχήσουν πάνω μας. Γιατὶ ἡ ἀξιο-

πρέπειά μας ἀξίζει περισσότερο ἀπὸ τὰ πάσης φύσεως συμφέροντα. Γιατὶ ἡ ἐθνική

μας ὑπερηφάνεια στηρίζεται σὲ μιὰ ἱστορία ποὺ ‘ολοι τους ζηλεύουν. Γιατὶ τὴν

Εὐρώπη τὴν βλέπουμε περισσότερο ὡς οἰκογένεια ποὺ κατανοεῖ τὴν δυσκολία τῶν

λαῶν παρὰ ὡς θηλιὰ ποὺ ὁδηγεῖ σὲ ἀσφυξία τὶς κοινωνίες.

Δὲν μᾶς ἔμεινε τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ νὰ μεταμορφώσουμε ξανὰ τὴν Ἑλλάδα

σὲ πατρίδα μας, τὴν ἱστορία της σὲ ταυτότητά μας, τὰ παραδείγματα τῶν προ-

γόνων μας σὲ βιώματά μας καὶ νὰ ἐπιστρέψουμε ἀπὸ τὸν ἀσύνετο νεοπλουτισμὸ

στὴν ἀξιοπρεπῆ λιτότητα καὶ ὀλιγάρκεια, ἀπὸ τὶς ὑποτελικὲς ὑποχωρήσεις στὸν

ἡρωισμό καὶ ἀπὸ τὸν παγκόσμιο διασυρμὸ στὴν ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια καὶ τὸν

πανθομολογούμενο θαυμασμό.

Ἔτσι, ὁ Θεός, όπως λέγει καὶ ὁ λαός, δὲν θὰ μᾶς ἀφήσει, γιατὶ μὲ αὐτὸν τὸν

τρόπο δὲν θὰ Τὸν ἔχουμε κι ἐμεῖς ἀφήσει.

Μὲ πατρικὲς εὐχὲς καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς ἀφύπνισης,

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† ῾Ο Μεσογαίας καὶ Λαυρεωτικῆς ΝΙΚΟΛΑΟΣ__

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ

ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Βυζαντίου & Θουκυδίδου 6, Τ.Θ. 1, Τ.Κ. 190 04, Σπάτα Ἀττικῆς

℡: 210-6632276, 210-6632687, Fax: 210-6025101,

e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. , Ἱστοσελίδα: www.imml.gr

Πίστη και εμπιστοσύνη

Σεβασμιώτατε,

Παίρνω το θάρρος να σας γράψω έχοντας διαβάσει (ολόκληρη και όχι μόνο τα αποσπάσματα που για προφανείς λόγους δημοσιοποίησε ο Τύπος) την πρόσφατη 63^η Εγκύκλιό σας προς το ποίμνιό σας της Μεσογαίας και Λαυρεωτικής. Έχοντας επίσης μάθει, από το βιογραφικό σας και από φίλους που σας γνωρίζουν, κάποια στοιχεία για την προσωπικότητα σας. Ένας Μητροπολίτης Αστροφυσικός, με διδακτορικό στη Βιοϊατρική Τεχνολογία, που έχει διδάξει στο Χάρβαρντ και έχει πρωτοστατήσει, στην Ελλάδα, σε ό,τι έχει σχέση με τη Βιοηθική, δεν είναι ασφαλώς συνήθης περίπτωση. Πόσο μάλλον όταν αυτός ο άνθρωπος οδηγήθηκε, όπως λέει ο ίδιος, στην ορθόδοξη θεολογία μέσα από την «επιστημονική και ερευνητική του ενασχόληση με τον φυσικό κόσμο και τον άνθρωπο» και –κυρίως, θα έλεγα, αν μου επιτρεπόταν- μέσα από την «προσωπική του αναζήτηση». Το να νιώσει την ανάγκη να μιλήσει ένας άνθρωπος με τη δική σας συνείδηση ευθύνης και να πει, τελικά, αυτά που είπε, έχει από μόνο του τη σημασία του, αλλά και εγκαλεί, στα μάτια μου, σε αντίστοιχου επιπέδου διάλογο.

Στην Εγκύκλιο λέτε, Σεβασμιώτατε, πολλά πράγματα που αγγίζουν στον πυρήνα του το κλίμα της εποχής. Και το «αίσθημα πνιγμού» που διακατέχει την πλειοψηφία των συμπολιτών μας, και η κραυγή «Βρέστε άλλες λύσεις» προς τους αποφασίζοντες, και το κάλεσμα για «διόρθωση» της δικής μας πρώτα, του καθενός από εμάς, «νοοτροπίας και ζωής», και η ανάγκη επιστροφής «από τον ασύνετο νεοπλουτισμό στην αξιοπρεπή λιτότητα και ολιγάρκεια», και η «άρνηση της χρεοκοπίας της αξιοπρέπειας», αντηχούν μέσα μου, όπως και σε πολλούς, φαντάζομαι, από αυτούς στους οποίους απευθύνεστε. Η απώλεια κυριαρχίας (και δεν αναφέρομαι μόνο στη λεγόμενη «εθνική»), μέτρου και ηθικού ερείσματος στο συλλογικό αλλά και στον ιδιωτικό βίο είναι, κατά τη δημόσια εκφρασμένη γνώμη μου, υπαρκτές και αποπνικτικές επιπτώσεις –αλλά και αίτια- της κρίσης. Σοβαρή κουβέντα χωρίς υπενθύμισή τους δεν νοείται, ιδίως σήμερα, που βρισκόμαστε τόσο κοντά στο όριο. Όμως, και εδώ θα μου επιτρέψετε να εκφράσω τη μοναδική αλλά κρίσιμη αντίρρησή μου στα λεγόμενά σας, αναρωτιέμαι αν βοηθάμε την αναγκαία για κάθε σοβαρή συζήτηση νηφαλιότητα και αυτοσυνειδησία όταν χρησιμοποιούμε, εν είδει οιονεί προτροπής μάλιστα, εκφράσεις όπως «καιρός πλέον να ξεσηκωθούμε» και «επανάσταση».

Ξέρω, θα πείτε, και βιάζομαι να το πω μόνος μου (σας είπα ότι διάβασα προσεκτικά όλη την Εγκύκλιο), ότι ο μεν «ξεσηκωμός» συνδέεται με ηθικές και όχι πολεμικές εκκλήσεις, η δε «επανάσταση» αναζητάται πρώτα «από τους εαυτούς μας». Ασφαλώς και πρόσεξα επίσης ότι η πρακτική βοήθεια σας προς τους συμπολίτες σας δεν είναι ανατρεπτικού τύπου αλλά υπόσχεση ότι θα σταθείτε στο πλευρό τους. Παρόλα αυτά, σε στιγμές τέτοιας πραγματικής απόγνωσης αλλά και τόσο δυσανάγνωστων για τη μέση αντίληψη εξελίξεων, σε περιόδους που οι περισσότεροι από αυτούς στους οποίους απευθύνεστε νιώθουν μόνοι και χαμένοι και στρέφονται ακόμα πιο ανυπεράσπιστοι σε φωνές σαν τη δική σας, σε ώρες, κυρίως, που η εθνική επιβίωση κρέμεται από μία κλωστή και που λύσεις σε μαύρο-άσπρο όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αλλά και την επιδεινώνουν, αναρωτιέμαι αν δημόσιες εκκλήσεις ανυπακοής, έστω και με το δικό σας τρόπο, δικαιολογούνται ενόψει του σκοπού τους. Και απαντώ μέσα μου, προλαβαίνοντας αλλά και αναμένοντας ενδεχόμενες εξηγήσεις σας, πώς όχι, δεν δικαιολογούνται, γιατί ρίχνουν λάδι στη φωτιά, δηλαδή στην ψυχή του ποιμνίου σας και της ευρύτερης κοινωνίας.

Δεν θα σας τα έγραφα ίσως αυτά, αν δεν υπήρχε στην Εγκύκλιό σας η ακόλουθη φράση για τη στάση και το ρόλο της Εκκλησίας: «Αγκαλιάσαμε το κράτος, στηριχθήκαμε σε αυτό και τραυματίσθηκε η βαθειά σχέση μας με το λαό». Για κάποιον σαν κι εμένα που υποστηρίζει, από επιστημονική άποψη και ως πολιτική θέση, το λεγόμενο «διαχωρισμό» Κράτους και Εκκλησίας, για να αποκτήσουν οι θεσμοί το ρόλο που τους αρμόζει, για κάποιον που είναι γεμάτος πίστη, αλλά όχι δογματική πίστη, στον άνθρωπο και στις δυνατότητες του, στο Λόγο και όχι σε υπερφυσικές δυνάμεις, τα λόγια σας αυτά έριξαν μια γέφυρα. Που ελπίζω, με αυτά που σας γράφω κι εγώ, να θελήσετε να τη διαβείτε.

Με πνευματική εκτίμηση

Κώστας Μποτόπουλος

Συνταγματολόγος, πρώην Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

-----------------------------------------------------------------------------------

Αγαπητέ κ. Μποτόπουλε,

Έλαβα την τόσο ειλικρινή και αληθινή επιστολή σας και σας ευχαριστώ πολύ.

Συγχωρέστε με που δεν απάντησα αμέσως, αλλά απουσίαζα και επέστρεψα μόλις χθες το βράδυ.

Θεωρώ ότι έχετε απόλυτο δίκιο σε ό,τι γράφετε και ότι ασφαλώς και κατανοήσατε ακριβώς την έννοια του μηνύματος μου και μάλιστα στις λεπτομέρειές του.

Το θέμα της παρακίνησης του λαού σε κάτι πιο δυναμικό, δεδομένου μάλιστα ότι ή εγκύκλιος απευθύνεται στο χριστεπώνυμο πλήρωμα της καθ' ημάς Ιεράς Μητροπόλεως,

θα έπρεπε να εννοηθεί υπό την πνευματική έννοια που κι εσείς εντοπίσατε, αφού απευθύνεται σε τμήμα του λαού που κατά κάποιον τρόπο ελέγχεται από την Εκκλησία.

Η πολιτική ερμηνεία της εγκυκλίου με τη στενή έννοια του όρου είναι σαφώς εσφαλμένη.

Απόδειξη ότι απ' αυτούς που πολέμησαν την πρωτοβουλία μου κανείς ουσιαστικά δεν μιλάει για το περιεχόμενό της (το τι λέει), αλλά επιδίδονται σε προσπάθειες ερμηνείας της άγνωστης δικής μου προαιρέσεως (γιατί το λέει).

Βέβαια το γεγονός ότι τα κείμενα αυτά τελικά κυκλοφορούν μέσω είτε διαδικτύου ή των λοιπών ΜΜΕ σε όλον τον κόσμο τα καθιστά εκτεθειμένα σε παρεξηγήσεις σαν αυτές που κι εσείς προσδιορίζετε.

Αυτό το γνώριζα και σκέφθηκα πολύ το ότι έπαιρνα ένα ρίσκο να προκαλέσω απαραδέκτου τύπου παρεξηγήσεις ή και εξεγέρσεις, κατά το «ζήλος λήψεται λαόν απαίδευτον και νυν πυρ τους υπεναντίους έδεται».

Με κανέναν τρόπο δεν θα ήθελα να συνδέσω το όνομά μου με κάτι τέτοιο.

Ούτε να πολώσω άκριτα έπρεπε ούτε να σιωπήσω μπορούσα.

Πήρα το ρίσκο τελικά με την εσωτερική απόφαση να μην φορτίσω το κλίμα με περαιτέρω συνεντεύξεις άμεσες πρωτοβουλίες κ.λπ.

Αυτό φάνηκε και στη συνέντευξή μου στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής 9.10.2011 αλλά και από την γενικότερη σιωπή μου στα εν γένει προκλητικά εις βάρος μου δημοσιεύματα.

Προκρίθηκε μέσα μου η διάθεση να συμβάλω όχι σε εξέγερση αλλά σε αφύπνιση του λαού και σε συνειδητοποίηση της κρυμμένης δύναμής του. Αυτό προς το παρόν.

Παρά ταύτα ελπίζω να μην προκύψει κάτι κακό.

Η ως τη στιγμή αυτήν εικόνα μου είναι ότι η εγκύκλιος έδωσε αρκετή ανάσα σε αγνό πονεμένο κόσμο, χωρίς όμως να δώσει λύση και κατεύθυνση.

Αυτό το ήθελα γιατί φοβούμαι πως το δεύτερο είναι δύσκολα διαχειρίσιμο και μάλλον έξω από τις ευθύνες μου.

Όσον αφορά το θέμα του διαχωρισμού Εκκλησίας και Κράτους συμφωνώ απόλυτα με την όπως την κατανοώ σύντομη τοποθέτησή σας.

Σας ευχαριστώ πολύ για την πρωτοβουλία, τον κόπο, την ευγένεια και την ειλικρίνεια της επιστολής σας.

Με αισθήματα αμοιβαίας πνευματικής εκτίμησης,

+ Ο Μεσογαίας & Λαυρεωτικής Νικόλαος