Εξ ιδίων τα δημόσια

Η δικαστική εξουσία μπροστά στο Μνημόνιο και την αυτοκριτική της

Τα Νέα 2/08/2010

Με την κατάθεση αυτές τις ημέρες προσφυγής νομικών προσώπων (με πρώτο το Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας) κατά πράξεων βάσει του Μνημονίου, άρα εμμέσως κατά της συνταγματικότητας του ίδιου του Μνημονίου, η κρίση περνά στα χέρια της Δικαιοσύνης. Η θεωρητική συζήτηση που προηγήθηκε αδίκησε, κατά τη γνώμη μου, την ουσία. Το ζήτημα δεν ήταν αν το Μνημόνιο είναι «καλό» ή «κακό», ή αν πιθανές αντισυνταγματικότητες που ορισμένοι διείδαν ήταν «υπερβολικές», ή από πού, εάν αμφισβητηθεί το Μνημόνιο, θα «βρεθούν τα λεφτά» για να λυθούν τα οικονομικά προβλήματα της χώρας. Από νομική και θεσμική άποψη κρίσιμο είναι το κατά πόσο, και σε ποιο βαθμό επιτρεπτά, το Μνημόνιο δημιουργεί μια νέα έννομη τάξη στην Ελλάδα και πώς η τάξη αυτή θα εναρμονισθεί –όπως οφείλουμε να επιθυμούμε να εναρμονισθεί- με τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου. Περί αυτού λοιπόν, και περί πολλών ειδικών ζητημάτων, θα αποφανθούν σύντομα οι δικαστές –κι έτσι οι θεωρητικοί θα έχουν τουλάχιστον κάτι απτό για να συνεχίσουν να διαφωνούν.

Το πρόβλημα είναι ότι οι δικαστές θα αποφανθούν σε μια περίοδο που και η δική τους αξιοπιστία δεν βρίσκεται στο απόγειό της. Μια σειρά από πρόσφατα περιστατικά και συμπεριφορές δίνουν επιχειρήματα υπέρ της άποψης ότι, ιδίως σε κρίσιμες περιστάσεις, το δικαστικό σώμα κλείνεται στο καβούκι του αντί να ανοιχθεί στην κοινωνία, θέτει τα δικά του κριτήρια μπροστά ίσως όχι από το γενικό συμφέρον, πάντως από τη γενική αίσθηση των πραγμάτων. Δικαστής προσέφυγε –και από δικαστές θα κριθεί- κατά της μείωσης του μισθού του, σαν αυτή να αφορούσε μόνο το συγκεκριμένο επάγγελμα και όχι ολόκληρο το δημόσιο τομέα. Δικαστικές ενώσεις εξανέστησαν κατά της διαπίστωσης του ελεγκτή δημόσιας διοίκησης περί μεγάλων καθυστερήσεων στην απονομή δικαιοσύνης στη χώρα μας, σαν να μην είναι αυτό τεράστιο και υπαρκτό πρόβλημα και σαν να μην αφορά την οργάνωση, τον έλεγχο και το αίσθημα καθήκοντος των προσώπων που απονέμουν δικαιοσύνη. Άλλες δικαστικές ενώσεις (ή ίσως και οι ίδιες) έσπευσαν να διαχωρίσουν τη θέση του κλάδου τους από τις ρυθμίσεις στο ασφαλιστικό και από τη γενική απογραφή του προσωπικού του Δημοσίου -λες και κινδυνεύει από αυτά η ουσία της έννοιας «λειτουργός» που τους προσδίδει το Σύνταγμα. Δικαστής του Συμβουλίου της Επικρατείας προσέφυγε κατά της προαγωγής συναδέλφων της σε αντιπροέδρους, προτάσσοντας τη νομικίστικη επίκληση δήθεν διαδικαστικής παρανομίας (τους υποψήφιους ακροάστηκε για πρώτη φορά η Βουλή) στην εύρυθμη λειτουργία του Δικαστηρίου και στο αντικειμενικό γεγονός ότι οι δύο προαχθείσες είναι κατά γενική ομολογία παραπάνω από άξιες. Δικαστικοί σχηματισμοί έριξαν εντελώς πρόσφατα στα εντελώς μαλακά τους κατηγορούμενους για το περίφημο «παραδικαστικό» κύκλωμα, ακυρώνοντας έτσι όποια ψευδαίσθηση περί αποτελεσματικότητας της επαγγελθείσας «αυτοκάθαρσης».

Όλα αυτά δεν δικαιολογούν βέβαια γενικότητες του τύπου «δεν υπάρχουν δικαστές» ή «δεν απονέμεται Δικαιοσύνη» στην Ελλάδα. Δείχνουν όμως μια συντεχνιακή, με τη στενή έννοια του όρου, λογική, που δυσκολεύει την ήδη όχι παράλογα τεταμένη σχέση κοινωνικού σώματος – Δικαιοσύνης. Οι δικαστές –εγγυητές των δικαιωμάτων όλων μας- είναι οι πρώτοι που θα έπρεπε να καταλάβουν ότι δεν μπορούν να εξαιρούνται, ούτε να ζητούν να εξαιρεθούν, από τα βάρη και τις αγωνίες μιας κοινωνίας επί ξηρού ακμής. Ειδικά λόγω της κρίσης, είναι ίσως η κατάλληλη στιγμή  να τους αφαιρεθεί η δυνατότητα να ρυθμίζουν μόνοι τους τα του μισθού τους. Είναι επίσης αναγκαίο να διαμορφωθεί διαφορετικά η σχέση της ανεξαρτησίας τους με τη λογοδοσία τους, έτσι ώστε να μην μπορούν να κρύβονται πίσω από την πρώτη για να αποφεύγουν τις υποχρεώσεις της δεύτερης. Ίσως αυτά ανοίξουν κάποιες τρύπες στον περίκλειστο κόσμο στον οποίο ορισμένοι ζουν, συμπαρασύροντας έναν ολόκληρο κλάδο σε χαμηλότερη υπόληψη από αυτή που του αξίζει.

 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...