Κώστας Β. Mποτόπουλος

♦ Δυσλειτουργία υπ’ αριθμόν ένα, η εκκρεμοδικεία αγγίζει με σχεδόν γενικευμένο τρόπο τα όρια της αρνησιδικίας. Τα νομοθετικά μέτρα της προηγούμενης κυβέρνησης δεν απέδωσαν. Οι -δημοσιονομικές και διοικητικές- δυνατότητες προσλήψεων δικαστών, η εν γένει ακολουθούμενη στελεχιακή πολιτική στον κλάδο, η έλλειψη στοιχειωδών φραγμών έναντι της απολύτως υπαρκτής δικομανίας των Ελλήνων (που σχετίζεται πάντως και με δομικότερα φαινόμενα, όπως η κακοδιοίκηση, η πολυνομία και η διάρρηξη του κοινωνικού ιστού) έχουν οδηγήσει, σε ορισμένους ιδίως κλάδους της Δικαιοσύνης, σε ένα φαύλο κύκλο από τον οποίο δεν φαίνεται επιστροφή: διαρκής σώρευση φακέλων που προκαλεί ασφυκτική πίεση στους δικαστές που οδηγεί σε εντεινόμενη καχυποψία έναντι του τρόπου απονομής δικαιοσύνης που έχει ως αποτέλεσμα ακόμη πιο αθρόα προσφυγή στα δικαστήρια. Ο νέος Υπουργός έδωσε από την πρώτη στιγμή δίκιο στις δραματικές εκκλήσεις της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων (αντίθετα από τον προκάτοχό του, που μιλούσε για «κατάσταση υπό έλεγχο»), άρα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν γίνεται να αναβληθούν άλλο οι αναγκαίες και με κόστος τομές.

 

♦ Νέο σύννεφο που γιγαντώθηκε κατά την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης, η απειλή κατά της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης. Στην αποτυχία της «αυτοκάθαρσης» μετά το ξέσπασμα του παραδικαστικού σκανδάλου, ήρθε να προστεθεί μια ανοιχτά παρεμβατική στάση της εξουσίας σε κρίσιμες πολιτικά περιπτώσεις (συμβασιούχοι, ΔΕΚΑ, αλλά και κάλυψη στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου), που μαζί έχουν καταρρακώσει το κύρος της Δικαιοσύνης στα μάτια του μέσου –και όχι κομματικά εμφορούμενου- πολίτη. Εδώ χρειάζεται το παράδειγμα σεβασμού της αυτονομίας των θεσμών εκ μέρους της πολιτικής ηγεσίας, σε συνδυασμό με συμβολικά φορτισμένες χειρονομίες: επιλογές των καταλληλότερων και όχι των υποχωρητικότερων, γρηγορότερη συμμόρφωση σε αποφάσεις (ιδίως όταν δεν «βολεύουν»), νέα –εκατέρωθεν πιο απελευθερώμένη- σχέση με τις ηγεσίες των ανωτάτων δικαστηρίων.

♦ 'Αμεση αναστροφή πορείας απαιτείται στο χώρο προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων. Η προηγούμενη τριετία σφραγίστηκε από μια πρωτόγνωρη συρρίκνωση του τοπίου της ελευθερίας στην Ελλάδα, ιδίως όσον αφορά τις μειονότητες και τις εν γένει εκφράσεις του διαφορετικού. Πρώτιστο μέλημα εδώ, τα δικαιώματα των κρατουμένων και η κατάσταση στις φυλακές, που έχει φτάσει στα πρόθυρα του τρίτου κόσμου αλλά και της έκρηξης.

♦ Σημασία έχει, τέλος, πώς θα αντιδράσει η νέα κυβέρνηση στα μεγάλα θεσμικά μέτωπα που σχετίζονται με τον τομέα της Δικαιοσύνης.

Θα υπακούσει επιτέλους στους κανόνες που θέτει η αρμόδια Αρχή για την προστασία των προσωπικών δεδομένων; Θα επιτρέψει την πρόσβαση δικηγόρων και μελών ΜΚΟ στις φυλακές, όπως ζητά ο Δικηγορικός Σύλλογος αλλά και ο Συνήγορος του Πολίτη; Θα επιμείνει στις προτάσεις περί Συνταγματικού Δικαστηρίου, περί αλλαγής του άρθρου 24 για το περιβάλλον, που έχουν καταδικαστεί από την πλειοψηφία του νομικού κόσμου; Σύντομα θα ξέρουμε. Αλλά τίποτα, προς το παρόν, δεν δικαιολογεί αισιοδοξία.