Κώστας Β. Mποτόπουλος

Η Έκθεση του 2007 καλύπτει μια φορτισμένη, όχι μόνο για την Ελλάδα, περίοδο και αναδεικνύει ανάγλυφα την υποχώρηση, με οξύ τρόπο στη χώρα μας, της προστασίας των δικαιωμάτων στο όνομα μιας αόριστης «ασφάλειας» ή, πολύ πιο πεζά, μιας αδιαφορίας του Κράτους για τη θεμελιώδη αυτή απόδειξη  λειτουργίας της ουσιαστικής Δημοκρατίας. Με έντονα συμβολικό τρόπο, η Έκθεση ξεκινά (3 Μαΐου 2007) με τη ρητή έκφραση αποδοκιμασίας προς την ελληνική κυβέρνηση για τη συμμετοχή της στο σχέδιο παράνομων υπερπτήσεων της ΣΙΑ για τη μεταφορά «υπόπτων» κρατουμένων.  Στη συνέχεια εστιάζει στα προβλήματα σχετικά με την παροχή ασύλου (πολύ μικρός αριθμός δεκτών αιτήσεων, κακομεταχείριση αιτούντων άσυλο, ευρωπαϊκή απόφαση περί μη επιστροφής αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα στα πλαίσια του Κανονισμού «Δουβλίνο 2»), στην απαράδεκτη κατάσταση που επικρατεί στις ελληνικές φυλακές, στην ελλιπή πρόσβαση των «χωρίς χαρτιά» μεταναστών στις υπηρεσίες υγείας, στην ανάγκη αναδιαμόρφωσης του θεσμού του πανεπιστημιακού ασύλου (που δεν επιτελεί το ρόλο του, αλλά και δεν είναι δυνατό να εγκαταλειφθεί με τον τρόπο που υπαινίσσονται κατά καιρούς διάφοροι κυβερνητικοί κύκλοι), στην αδυναμία του κράτους, παρά το ικανοποιητικό νομοθετικό πλαίσιο, να αντιμετωπίσει το λεγόμενο «τράφικινγκ» (δουλεμπόριο λευκής, και όχι μόνο, σάρκας),στη διαρκή υποβάθμιση του περιβάλλοντος και στην άμεση ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την κοινωνική ενσωμάτωση αλλά και τη βελτίωση της ζωής των Ελλήνων Τσιγγάνων, που είναι η ομάδα που υποφέρει από τις μεγαλύτερες σε βάρος της διακρίσεις. Σε όλα αυτά τα μέτωπα, η Επιτροπή δεν στηλιτεύει απλώς αλλά και προτείνει –κάτι που καθιστά ενδεχόμενη αδιαφορία της ελληνικής Πολιτείας πολιτικά αλλά και ηθικά επιλήψιμη.

Θα ήθελα, τέλος, να υπογραμμίσω ειδικά  τρεις διαπιστώσεις-παραινέσεις της Έκθεσης, που αφορούν θέματα που συνεχίζουν να είναι κατεξοχήν επίκαιρα. Πρόκειται για την απαξιωτική στάση της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στις Ανεξάρτητες Αρχές (με αφορμή την «κόντρα» με την Αρχή Προστασίας των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα), τη φίμωση της ελευθερίας λόγου των δικαστικών λειτουργών (με αφορμή τις «υποθέσεις» Μπάγια και πολύ πρόσφατα Σαλάτα) και  την προσπάθεια «μεταρρύθμισης» (αυτή η λέξη τα τελευταία χρόνια πρέπει να μπαίνει πάντα σε εισαγωγικά) του οικογενειακού δικαίου σε κατεύθυνση λιγότερο προστατευτική των δικαιωμάτων.  Επικίνδυνα δείγματα αναλγησίας, θα έλεγαν κάποιοι, στρεβλής αντίληψης των δικαιωμάτων και ελευθεριών, υπονοεί η Εθνική Επιτροπή που θέλει να διατηρήσει την ψυχραιμία της αλλά και να τιμήσει τη δύσκολη αποστολή της.