Η θεσμική περιπέτεια του Βελγίου

«ΗΜΕΡΗΣΙΑ» 28/12/07

 

Για όλο αυτό το διάστημα η Διοίκηση και οι υπηρεσίες λειτούργησαν ρολόι, ο κοινωνικός διάλογος δεν έγινε ποτέ ριάλιτι, οι πολίτες ξαναθυμήθηκαν τον ρόλο τους. Δεν υπάρχει νομίζω καλύτερη εικονογράφηση της κρίσης της πολιτικής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο από την εξάμηνη περίοδο ακυβερνησίας που έζησε φέτος το Βέλγιο - χωρίς καν να είναι βέβαιο ότι η περιπέτεια έχει λήξει.

 

Υπάρχουν πολλά πρωτόγνωρα δεδομένα σε αυτή την ιστορία: το τεράστιο διάστημα αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης, πρώτα απ όλα, η ένταση που προσέλαβε ο διαχωρισμός ανάμεσα στη φλαμανδική και τη γαλλόφωνη κοινότητα, η αμήχανη δυσφορία μιας κοινής γνώμης που για πρώτη φορά πίστεψε στη νομοτέλεια μιας διάσπασης. Υπάρχουν επίσης και αρκετά φαρσικά στοιχεία: η αναντιστοιχία ανάμεσα στην πομπώδη λεπτομερειακότητα και στο ατελέσφορο της θεσμικής διαδικασίας (με το Βασιλιά να διορίζει και να ξεδιορίζει διαδοχικά «σχηματιστές», «πληροφοριοδότες», «ενδιάμεσους-διαπραγματευτές», «εξερευνητές»), οι έριδες των δυνάμει «συμμάχων» ακόμα και για τα γαλλικά σχολεία των παιδιών τους, το σπάσιμο του γοφού του Βασιλιά μέσα σε όλη αυτή τη φασαρία, το μπέρδεμα του εθνικού ύμνου του Βελγίου με τη Μασσαλιώτιδα από τον ματαίως υποψήφιο πρωθυπουργό (και νικητή των εκλογών) Υβ Λετέρμ. Και υπάρχουν και τα -πιο κρίσιμα από όλα- θεσμικά αδιέξοδα και οι πολιτικές αιτίες που τα προκάλεσαν: η κατ ουσίαν εγκατάλειψη της ομοσπονδιακής λογικής με το σχίσιμο στη μέση όλων των βελγικών κομμάτων σε φλαμανδικά και γαλλόφωνα, η εξ αυτού του λόγου διαίρεση της πολιτικής (και της ψήφου) κατά μήκος εθνικιστικών και γλωσσικών (δηλαδή όχι δημοκρατικών) κριτηρίων, η σύναψη συμμαχίας από το νικητή των εκλογών με μικρό εθνικιστικό κόμμα που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολο κάθε συμβιβασμό, η τοποθέτηση στο κέντρο της εκλογικής πρώτα και της κυβερνητικής έπειτα ατζέντας μιας ριζικής όσο και νεφελώδους «μεταρρύθμισης του κράτους» χωρίς καλλιέργεια του σχετικού συναινετικού κλίματος.

Προσθέστε τις ιδιαιτερότητες μιας χώρας χωρίς ραχοκοκαλιά και με χιλιάδες εξαιρέσεις επί εξαιρέσεων (ένα παράδειγμα αρκεί: οι Βρυξέλλες αποτελούν ξεχωριστή διοικητική οντότητα, κατοικούνται κατά 80% από γαλλόφωνους, είναι διοικητική πρωτεύουσα της φλαμανδικής επαρχίας αλλά και της Ευρωπαϊκής Ενωσης), καθώς και την αδυναμία των προσώπων να ανταποκριθούν στη θεσμική αποστολή τους (ο Λετέρμ ενήργησε περισσότερο ως συμβολαιογράφος παρά ως δυνάμει πρωθυπουργός, οι γαλλόφωνοι ηγέτες Ντιντιέ Ρεϊντέρς και Ζοέλ Μιλκέ μαλλιοτραβήχτηκαν δημόσια σε επίπεδο -σχεδόν- ελληνικής τηλεόρασης, ο πρώην πρωθυπουργός και πρόσκαιρος «εξερευνητής» Ντεάν επέτρεψε να του φωτογραφήσουν τις απόρρητες διαπραγματευτικές προτάσεις) και μπορείτε να καταλάβετε όχι τόσο πώς ένα κράτος μπορεί να μείνει ακυβέρνητο αλλά πώς μπορεί να θέσει σε κίνδυνο όση ψυχή του έχει απομείνει.

Η μια εικόνα είναι λοιπόν αυτή των γεγονότων και των αριθμών: έξι γεμάτοι μήνες ακυβερνησίας μετά από εκλογές που έδωσαν τη νίκη στη φλαμανδική «κεντροδεξιά», εξοβέλισαν τους σοσιαλιστές ακόμη και από την παραδοσιακή πρώτη θέση τους στη Βαλονία και εμφάνισαν ως πρώτο αίτημα τη θεσμική και διοικητική αναδιάρθρωση της χώρας, έξι μήνες γεμάτοι εντολές, διαπραγματεύσεις, συνεννοήσεις και διαμαρτυρίες στο κενό, έξι μήνες για να σχηματιστεί τελικά μια προσωρινή κυβέρνηση από τον ηττημένο των εκλογών αλλά μόνο «εθνικό άνδρα» της χώρας Γκι Φερχόφσταντ. Αλλά δεν πρέπει να αγνοείται και η άλλη εικόνα, εκείνη της απτής καθημερινότητας: για όλο αυτό το διάστημα η Διοίκηση και οι υπηρεσίες λειτούργησαν ρολόι, ο κοινωνικός διάλογος δεν έγινε ποτέ ριάλιτι, οι πολίτες ξαναθυμήθηκαν το ρόλο τους (μερικοί ακόμα και τις σημαίες τους) χωρίς να χάσουν το ιδιότυπο χιούμορ τους. Κακοί στην κωμωδία και ανίκανοι για το δράμα, οι Βέλγοι βρήκαν ίσως αυτό τον έμμεσο τρόπο για να θυμίσουν γιατί βρίσκονται στην καρδιά μιας Ευρώπης στην οποία η πολιτική έχει, ανεπαίσθητα για τους περισσότερους, πάψει να είναι αυτό που ήταν.

 

 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...