Θεσμική βαναυσότητα

  Πληθαίνουν, δυστυχώς, τα δείγματα παραβίασης όχι μόνο του πνεύματος αλλά και του ίδιου του γράμματος κανόνων δικαίου. Οι εξουσίες στην Ελλάδα τοποθετούν, φαίνεται, όλο και πιο χαμηλά στον κατάλογο των αξιών τους «λεπτομέρειες» όπως οι ελευθερίες, τα δικαιώματα, οι συνταγματικές αρχές. Χρέος των εν κοινωνία νομικών, εκείνων δηλαδή που δεν θεωρούν ως μόνο χώρο δράσης τους το δικαστήριο, είναι να υπενθυμίσουν ότι αυτές οι «λεπτομέρειες» διαμορφώνουν, στην πραγματικότητα, την ποιότητα της δημοκρατίας μας. Και να απαιτήσουν, ευαισθητοποιώντας πολίτες και θεσμικούς πυρήνες αντίστασης, την ανάσχεση και, στη συνέχεια, την αντιστροφή της τάσης.

Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα παρατηρήθηκαν φαινόμενα που δεν είναι δυνατό να θεωρηθούν μεμονωμένα ή συμπτωματικά, όπως δεν είναι συμπτωματική και η κατακόρυφη αύξηση των αιτιάσεων της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής περί αντισυνταγματικότητας διατάξεων που περιέχονται σε συζητούμενα –και τελικά ψηφιζόμενα- νομοσχέδια. Ας σταχυολογήσουμε κάποιες από τις πιο χτυπητές περιπτώσεις τέτοιου είδους θεσμικών παραβιάσεων: ο νόμος 3331/2004, που κρίθηκε ήδη εν μέρει αντισυνταγματικός από τα δικαστήρια, πρόβλεπε τόσες και τόσο κρίσιμες εξαιρέσεις, που στην ουσία καθιστούσε κενή περιεχομένου μια από τις σημαντικότερες για το Κράτος Δικαίου διατάξεις που προστέθηκαν με την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση, εκείνη που αφορούσε τη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του Δημοσίου. Ακόμα πιο πρόσφατα ψηφίστηκε από τη Βουλή ο λεγόμενος «δεύτερος» (γιατί ο πρώτος δεν εφαρμόστηκε ποτέ) νόμος για το «βασικό μέτοχο», ο οποίος, μέσα στην αγωνία της κυβέρνησης –και του συνταγματολόγου αρμόδιου Υπουργού- να στοιχηθεί, αυτή τη φορά, με τις απαιτήσεις της (ως τώρα απεργαζόμενης την εθνική κυριαρχία) Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αντιστρέφει κατά τρόπο προφανέστατα παράνομο το σύστημα του άρθρου 14 παρ. 9 του αναθεωρημένου Συντάγματος, μετατρέποντας μια ρητή απαγόρευση σώρευσης ιδιοτήτων σε τεκμήριο νομιμότητας υπό την αίρεση επιγενόμενου ελέγχου. Άλλη διάταξη νόμου που δόθηκε στη δημοσιότητα, και επίκειται να ψηφιστεί, ανατρέπει όχι το αποτέλεσμα (γιατί μόνο εκείνο, τελικά, ενδιέφερε) αλλά το νομικό «κεκτημένο» της περιώνυμης απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου για τα λευκά ψηφοδέλτια, ολοκληρώνοντας έτσι το παγκόσμιο παράδοξο ενός εκλογικού συστήματος, βάσει δικαστικής απόφασης, «δύο ταχυτήτων» (με τα λευκά να μετράνε αλλιώς στο νομό Πέλλας και αλλιώς σε όλους τους άλλους) και, βάσει νομοθετικής ρύθμισης, «δύο χρόνων» (μιας περιόδου που αποφάσιζε το εκλογικό δικαστήριο για την τύχη των λευκών και μιας επόμενης που αποφασίζουν, σε αντίθετη κατεύθυνση, οι ίδιοι οι βουλευτές). Χαρακτηριστική είναι επίσης η ωμή παρέμβαση του Υπουργού Δικαιοσύνης στο δικαιοδοτικό έργο, με την εκ μέρους του προαναγγελία ποινικών διώξεων να συνιστά παραβίαση της διάκρισης των λειτουργιών αλλά και του τεκμηρίου αθωότητας, καθώς και η ανοιχτή διακήρυξη του Υπουργού Δημόσιας Τάξης ότι ψάχνει «πάση θυσία» τρόπους ώστε να μην εφαρμοσθεί η απαγορευτική για τη μακροχρόνια χρήση των καμερών παρακολούθησης απόφαση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

Αλλά οι παραβιάσεις δεν σταματούν στο σκληρό πυρήνα της εξουσίας, δηλαδή την κυβέρνηση και την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Με κρίσιμες και συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές λειτουργίας του πολιτεύματος συγκρούονται τόσο η πρόσφατη –και, ειλικρινώς, ακατανόητη- απόφαση του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου για κλείσιμο ραδιοφωνικού σταθμού λόγω της ποιότητας του προγράμματός του, όσο και η πολλοστή παρέμβαση της επίσημης Εκκλησίας σε πρόσωπα και πράγματα εκτός του οίκου και του προορισμού της, που εκδηλώθηκε με αφορμή την προσπάθεια τηλεοπτικού λυντσαρίσματος του πρώην Υπουργού Δικαιοσύνης και μεγάλου ακαδημαϊκού δασκάλου, καθώς και την έκδοση πολιτικού βιβλίου του προηγούμενου Πρωθυπουργού της χώρας.

Ας αναρωτηθούμε: ένα Κράτος που δε σέβεται το ίδιο τους θεσμούς που έχει θεσπίσει, δικαιούται άραγε να απαιτεί την υπακοή των πολιτών σε αυτούς;

 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...