Κώστας Β. Mποτόπουλος

Το νομικό μέρος της συγκεκριμένης απόφασης γεννά εύλογα πολλούς προβληματισμούς. Δεν θα ήθελα εδώ να σταθώ ούτε στα –διόλου αμελητέα- ζητήματα σύνθεσης του δικαστηρίου στην εν λόγω υπόθεση, ούτε στις υποψίες περί άσκησης πολιτικού επηρεασμού για τη διαμόρφωση της δικαστικής κρίσης. Αυτό που ενδιαφέρει υπό τη θεσμική οπτική που προεκτέθηκε, είναι η συνείδηση, ή η έλλειψη συνείδησης, του Δικαστηρίου για το ρόλο του και ο τρόπος αντανάκλασής της στην απόφαση –που φυσικά θα πει: όχι τόσο στην απόφανση αυτή καθεαυτή, όσο στη θεσμική λογική και στη νομική αιτιολόγησή της.

Εξηγούμαι: είναι άραγε ικανοποιητικό, με μόνη ελάσσονα πρόταση τον χαρακτηρισμό ως «εγκύρων» των λευκών ψηφοδελτίων, να εκτρέπεται πλήρως το γράμμα του εκλογικού νόμου και να ανατρέπεται όλη η προηγούμενη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και του ίδιου του ΑΕΔ; Μπορεί τόσο εύκολα να παραβλέπεται το ιδιαίτερα κρίσιμο και σε όλα τα εκλογικά συστήματα του κόσμου υπερισχύον γεγονός ότι, ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό των «λευκών» ως εγκύρων ή ακύρων ψηφοδελτίων, η ίδια τους η φύση τα θέτει όχι εκτός της διαδικασίας σχηματισμού της λαϊκής ετυμηγορίας, αλλά εκτός της μεθόδου υπολογισμού του εκλογικού μέτρου (αφού το τελευταίο απαιτεί υπερψήφιση κάποιου κόπμματος και όχι έκφραση απαξίας έναντι όλων); Είναι θεμιτό να δημιουργείται, ως συνέπεια δικαστικής απόφασης, ένα εκλογικό σύστημα επισήμως δύο ταχυτήτων (δηλαδή άνισο και, ως εκ τούτου, όχι μόνο παράνομο αλλά και διαστρεβλωτικό της λαϊκής κυριαρχίας) και ουσιαστικά μετέωρο; Συγχωρείται, ιδίως μπροστά στη γενικότερη πολιτειακή αναστάτωση που προκάλεσε η απόφαση, η ατολμία σε ότι αφορά τουλάχιστον την αναδρομική επέκταση του νέου «ρόλου» των λευκών ψηφοδελτίων σε όλες τις περιφέρειες της χώρας και την, βάσει αυτής, εκ νέου κατανομή όλων των εδρών (κάτι που το Δικαστήριο κάλλιστα μπορούσε να κάνει και έχει, σε παρόμοιες περιπτώσεις σχετιζόμενες με μείζονα στοιχεία του εκλογικού συστήματος, ήδη στο παρελθόν κάνει);

Η απάντησή μου –και νομίζω και κάθε απροκατάληπτου νομικού- είναι, σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα, ανεπιφύλακτα αρνητική. Το δραματικό είναι ότι τις συνέπειες δεν θα τις υποστούν κυρίως κάποιοι βουλευτές ή ένα κόμμα, αλλά η αξιοπιστία ολόκληρου του πολιτικού μας συστήματος.