Δικαιώματα σε τρικυμία

«ΔΙΚΑΙΟΡΑΜΑ» Μάρτης 2009human rights1.jpg

Τη χρονιά που μόλις άρχισε έχουμε δυο επετείους σχετιζόμενες με τον κόσμο των δικαιωμάτων: 50 χρόνια από την έναρξη λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και 20 (ήδη!) από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Και οι δύο ημερομηνίες, με τα γεγονότα που σηματοδοτούν, ηχούν ελπιδοφόρες. Η πρώτη δημιούργησε ένα δικαστήριο –και ένα κοινό δικαιικό σύστημα- που έχουν κάνει πολλά για τη συνειδητοποίηση και την προστασία των δικαιωμάτων, η δεύτερη άνοιξε παράθυρα ελευθερίας σε εκατομμύρια ανθρώπους που ζούσαν υπό την αυταρχική, όπως εξελίχθηκε, κυριαρχία της Σοβιετικής κοσμοθεωρίας. Κι όμως, οι επέτειοι βρίσκουν τα ανθρώπινα δικαιώματα σε προβληματική κατάσταση. Ο «αγώνας κατά της τρομοκρατίας», η δημοκρατική κόπωση, το βάθεμα της απόστασης ανάμεσα στην τυπική (την ύπαρξη νομικών προβλέψεων) και την ουσιαστική προστασία (το σεβασμό του πνεύματος της νόμιμης διαφορετικότητας σε όλες του τις εκφάνσεις), το κακό παράδειγμα της μόνης εναπομείνασας υπερδύναμης, τα θεσμικά και πολιτικά αδιέξοδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συντελέσει σε αύξηση της κρατικής αυθαιρεσίας, σκλήρυνση της νομολογίας, κάμψη του αισθήματος προστασίας των πολιτών. Αυτή η κατάσταση αναδεικνύεται εύγλωττα στη γενναία φετινή Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την περίοδο 2004-2008.

Η Έκθεση δεν ωραιοποιεί και δεν χαρίζεται. Υπαινίσσεται με πολύ καθαρό τρόπο ότι αυτά που μένει να γίνουν ή που πρέπει να διορθωθούν είναι πολύ περισσότερο από αυτά για τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιούται να επαίρεται (μόνο η ελευθερία του Τύπου αναφέρεται ρητά σε αυτή την κατηγορία). Αν και «κόπηκε» κατά την ψήφιση της Έκθεσης στην πλειοψηφικά κεντροδεξιά Ολομέλεια μια καίρια επισήμανση του αρχικού κειμένου του Ιταλού ευρωκομμουνιστή Εισηγητή Giusto Catania, ότι η «διεθνής συνεργασία στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας οδήγησε συχνά σε μείωση του επιπέδου προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», το κείμενο εμπεριέχει μια σειρά κριτικές και αιχμηρές διαπιστώσεις και προτάσεις. Κάποιοι θα θεωρούσαν ίσως υπερβολική την αναφορά στη μη ως τώρα χρήση του μηχανισμού του άρθρου 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που προβλέπει κίνηση συλλογικής διαδικασίας κατά κράτους μέλους που παραβιάζει συστηματικά και σοβαρά τα ανθρώπινα δικαιώματα), το συμβολικό νόημα της δίνεται όμως από τη συνέχεια της φράσης: «παρά το γεγονός ότι στα κράτη μέλη λαμβάνουν χώρα παραβιάσεις (εξυπονοείται: «σοβαρές»), όπως αποδεικνύεται από τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων». Κρίσιμες θεωρώ επίσης τις παρατηρήσεις για την ανάγκη ευρωπαϊκού (και όχι μόνο εθνικού) ελέγχου σε όλες τις περιπτώσεις, την «οριζόντια» λειτουργία των δικαιωμάτων εντός του νομοθετικού έργου (κάθε μέτρο πολιτικής πρέπει να τα λαμβάνει υπόψη του), την όχι απλώς συμβατότητα αλλά και αλληλεξάρτηση των δικαιωμάτων και της «ασφάλειας», τη μη ικανοποιητική ως τώρα εφαρμογή των μέτρων για την καταπολέμηση των διακρίσεων, την ύπαρξη υπερβολικά πολλών «ρητρών διαφυγής» (δημόσια τάξη, ασφάλεια κλπ) στην ad hoc προστασία δικαιωμάτων, την κάμψη προστασίας της «ιδιωτικότητας», τη μη ταύτιση των «θετικών δράσεων» με τις κάθε λογής ποσοστώσεις, την ανάγκη η μεταναστευτική πολιτική των κρατών αλλά και της Ένωσης να έχει επίκεντρο την ένταξη, την πρόσληψη, τέλος, του εργατικού δικαίου ως δικαίου των «αδυνάτων» (από τους άνεργους ως τους χωρίς χαρτιά).

 

Παρόλο που δεν αναφέρεται ονομαστικά σε συγκεκριμένες χώρες, η Έκθεση περιλαμβάνει αρκετές διαπιστώσεις που έχουν άμεση σχέση με την ελληνική πραγματικότητα. Κρατώ ιδίως την ιδιαίτερη προσοχή που θα έπρεπε να δίδεται στα «κλειστά ιδρύματα» (φυλακές, κέντρα ανηλίκων, ηλικιωμένων, ασθενών), την ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων των σεξουαλικά «διαφορετικών», την πρόσβαση σε υπηρεσίες και πόρους για τις γυναίκες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες, την υποχρέωση για εισαγωγή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, τη μέριμνα για τη δεύτερη γενιά μεταναστών, τη μη «επιστροφή» μεταναστών και προσφύγων όταν υπάρχει θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την επιταγή για νομοθεσία απαγορευτική της σωματικής τιμωρίας, την απαγόρευση χρήσης του όρου «λαθρομετανάστης». Σε όλα αυτά τα θέματα –αλλά και σε πόσα άλλα- η Ελλάδα του 21ου αιώνα είναι μια άγονη νησίδα σε μια τρικυμισμένη θάλασσα.

Gallery Φωτογραφιών

  • Image folder specified does not exist!
  •  
 

Βιογραφικό

  • Βιογραφικό

    Γεννήθηκα το 1962 στην Αθήνα, από πατέρα δικαστή (τρίτη γενιά νομικών στην οικογένεια και μάλλον τελευταία) και μητέρα αρχαιολόγο, με πελοποννησιακή, εξ αμφοτέρων, καταγωγή.

    Περισσότερα...