Κώστας Β. Mποτόπουλος

Περιοδικό "Ευρωπαϊκή 'Εκφραση", Τεύχος 76

Αποτελεί η πρόσφατη οικονομική κρίση ευκαιρία για την εμβάθυνση της πολιτικής ενοποίησης στην Ευρώπη;

Υπό –δύσκολες- προϋποθέσεις, ναι. Πρώτον, μετάβαση από τη συνειδητοποίηση της κρισιμότητας των περιστάσεων και της ανάγκης  προστασίας του ευρώ και της Ευρωζώνης σε πολιτικές αποφάσεις και πράξεις –θα την ονόμαζα προϋπόθεση της πολιτικής βούλησης. Δεύτερον, οι πράξεις αυτές να είναι άμεσες και να οδηγούν στην κατεύθυνση της λεγόμενης «οικονομικής διακυβέρνησης»: ενίσχυση του Eurogroup, ουσιαστικότερος μακροοικονομικός συντονισμός σε επίπεδο Συμβουλίου, Επιτροπής αλλά και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εναρμόνιση των εθνικών προϋπολογισμών και επανασυζήτηση της λογικής του κοινοτικού προϋπολογισμού, θέση σε λειτουργία μόνιμων μηχανισμών χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και αλληλεγγύης –η προϋπόθεση ανάληψης της ιστορικής ευθύνης. Τρίτον, το ξεπέρασμα των εθνικών εγωισμών και ιδίως της γερμανικής τάσης να βλέπει την ΟΝΕ σαν προέκταση της γερμανικής οικονομικής πολιτικής και το ευρώ σαν το μάρκο της Ένωσης –η προϋπόθεση της υπερίσχυσης της ευρωπαϊκής συνείδησης.

Συνέντευξη στον Σωτήρη Λέτσιο

Την λήψη και άλλων πρόσθετων μέτρων μάλλον δεν θα αποφύγουμε ως χώρα, αφού μόνο έτσι η Ελλάδα θα μπορέσει να κάνει χρήση της οικονομικής βοήθειας ύψους 45 δις. ευρώ. Στην πράξη αυτό θεωρείτε ότι ισοδυναμεί με ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης;

Η λήψη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης και αναπτυξιακής προσαρμογής, αφενός, και η ενεργοποίηση ή όχι του λεγόμενου «μηχανισμού στήριξης», αφετέρου, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται σε απόλυτη συνάρτηση. Για το πρώτο ζήτημα ο κύβος έχει ήδη ριφθεί, καθώς αποτελεί και αδήριτη ανάγκη για την οικονομία μας και προεκλογική και μετεκλογική δέσμευση της παρούσας κυβέρνησης και τμήμα του συμφωνημένου σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση «Προγράμματος Σταθερότητας». Η ενεργοποίηση του μηχανισμού βοήθειας, με συμμετοχή κατά τα 2/3 των χωρών της Ευρωζώνης και κατά το 1/3 του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, δεν έχει αποφασισθεί ακόμα, η δε ενδεχόμενη απόφαση απαιτεί ρητό αίτημα της Ελλάδας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συνεπώς, τα δύο ανοιχτά ερωτήματα είναι, πρώτον, αν θα μπορέσουμε –και αν θα θελήσουμε- να αποφύγουμε το δάνειο, που παρέχει με ειδικό επιτόκιο και υπό τους γνωστούς ήδη όρους, ο μηχανισμός στήριξης και, δεύτερον, σε περίπτωση ενεργοποίησης, αν θα μας επιβληθούν και επιπλέον όροι, και ποιοι, από το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο αυτή τη φορά.

Με την έστω περίπλοκη συμφωνία στήριξης της Ελλάδας, η Ευρωπαϊκή Ένωση πιστεύω ότι εκπλήρωσε το μίνιμουμ του χρέους αλληλεγγύης της προς μια χώρα μέλος της Ευρωζώνης. Λέω το μίνιμουμ, γιατί όλοι είδαμε με τι δυσκολία και με πόσο λίγο ενθουσιασμό επιτεύχθηκε η συμφωνία και, κυρίως, γιατί το τίμημα της συμμετοχής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ενός μη κοινοτικού θεσμού, είναι, και για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για την Ελλάδα, βαρύ. Αλλά δεν διστάζω επίσης να μιλώ για δείγμα αλληλεγγύης, θυμίζοντας ότι η τελική συμφωνία «εφερεύθηκε» χωρίς να προβλέπεται ρητά από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της Ένωσης και επιτεύχθηκε παρά τις σθεναρές αντιρρήσεις που έφερε και συνεχίζει να φέρνει η μεγαλύτερη και ισχυρότερη χώρα της Ένωσης, η Γερμανία.

Γιατί οι πολίτες να πιστέψουν τις δεσμεύσεις Παπανδρέου και ΠΑΣΟΚ για πραγματική αλλαγή στο κράτος;

Γιατί είναι δεσμεύσεις σχεδόν περί του αυτονόητου (ότι χρειαζόμαστε ένα Κράτος στην υπηρεσία του πολίτη και όχι σε βάρος του), αλλά με μια καινούργια αξιοπιστία. Γιατί ο ίδιος ο Πρόεδρός μας έχει πάντα διοικήσει προωθώντας το συλλογικό και όχι το κομματικό συμφέρον. Γιατί μπορούν να συγκρίνουν τι έχουν κάνει οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και σε αυτόν τον τομέα (αρκεί να θυμηθούμε το ΑΣΕΠ και τα ΚΕΠ) και σε ποια κατάσταση μας έφερε η Νέα Δημοκρατία (προφορικές συνεντεύξεις, επισημοποίηση της «κουμπαριάς», πλήρης αδιαφάνεια). Γιατί χωρίς ελπίδα για το καλύτερο δεν υπάρχει πολιτική, ούτε καν ζωή.

Ποιο πιστεύετε ότι πρέπει να είναι το πρώτο μήνυμα, που θα στείλει μία κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ από τις 5 Οκτωβρίου;

Με τρεις μόνο λέξεις: μήνυμα αλλαγής νοοτροπίας. Και με τέσσερεις: μήνυμα σοβαρότητας και καθαρότητας.

Αν και κατηγορείτε τη ΝΔ ότι έφτασε σε αδιέξοδο την οικονομία υπόσχεστε ότι η λύση είναι μάλλον εύκολη. Μήπως θέλετε απλά να ακούγεστε ευχάριστοι, κρύβοντας τις δυσκολίες και την ανάγκη σκληρών μέτρων;

Δεν έχουμε πει ποτέ ότι τα πράγματα θα είναι εύκολα. Αντίθετα, είναι εξαιρετικά δύσκολα, λόγω διεθνούς κρίσης και ιδίως λόγω νεοδημοκρατικής διαχείρισης, σε βαθμό που να απαγορεύεται εντελώς η αποτυχία. Δεν έχουμε επίσης πει ποτέ ότι τα μέτρα που θα ληφθούν θα είναι εύκολα. Αντίθετα, είναι τόσο δύσκολα που καθιστούν αναγκαίες τις τομές και τις συγκρούσεις –και είμαστε έτοιμοι γι’ αυτές. Έχουμε όμως πει –και το πιστεύουμε βαθιά, αλλιώς δεν θα ήμασταν σοσιαλιστές- ότι ένας δρόμος εξόδου από την κρίση και ανάπτυξης διαφορετικός από αυτόν που προτείνει η Δεξιά είναι και εφικτός και δίκαιος και αναγκαίος.

Η 4η Οκτωβρίου θα είναι μέρα νίκης για το ΠΑΣΟΚ;

Όλα έτσι δείχνουν –και κυρίως η ψυχική διάθεση των πολιτών να γυρίσουν σελίδα. Ελπίζω και πιστεύω ότι δεν θα τους απογοητεύσουμε. Περιθώριο για άλλη απογοήτευση δεν έχει ούτε το πολιτικό σύστημα ούτε η χώρα. Για μένα, και το λέω με κάθε ειλικρίνεια, σημασία έχει η 4^η Οκτωβρίου να είναι μέρα νίκης για μια άλλη αντίληψη περί πολιτικής.

Το ΠΑΣΟΚ είναι ψυχικά και εσωκομματικά ενωμένο για να στηρίξει την επόμενη μέρα τον Γ. Παπανδρέου για πρωθυπουργό;

Μπορώ να σας διαβεβαιώσω και από προσωπική εμπειρία. Κάτι που πραγματικά χάρηκα σε αυτή την πολύ δύσκολη για κάθε νέο υποψήφιο προεκλογική εκστρατεία ήταν η ομοψυχία, θα έλεγα συχνά και η φιλία, μεταξύ των συνυποψηφίων στην αχανή περιφέρεια της Αθήνας, παρά τα ανταγωνιστικά αντανακλαστικά που δημιουργεί το κυνήγι του σταυρού. Είμαι βέβαιος ότι αυτή η ομοψυχία θα είναι ακόμα μεγαλύτερη για τη στήριξη του έργου του νέου Πρωθυπουργού και της νέας κυβέρνησης.

Με απλά λόγια: διακυβεύεται το αν η Ελλάδα θα μπορέσει να ορθοποδήσει και να κυβερνηθεί με γνώμονα το συλλογικό και όχι το κομματικό συμφέρον.

Η διεθνής οικονομική κρίση ανέδειξε τους περιορισμούς του σημερινού μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης. Θεωρείτε, ότι το ΠΑΣΟΚ προβάλλει κάποια εναλλακτική ή εστιάζει, απλώς, στον τρόπο διαχείριση της κρίσης;

Η εναλλακτική μας πρόταση όχι μόνο υπάρχει αλλά έχει και κωδικό όνομα. Θεωρώ μάλιστα ότι έχει ήδη περάσει στη συνείδηση των πολιτών: λέγεται «πράσινη ανάπτυξη». Πρόκειται για ένα αναπτυξιακό και παραγωγικό σχέδιο όχι μόνο εξόδου από την κρίση, αλλά και οικοδόμησης μιας οικονομίας του 21^ου αιώνα. Γιατί από την κρίση δεν ξεφεύγεις οδυρόμενος για τα λάθη που ο ίδιος διέπραξες και φορτώνοντας τες στα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα, αλλά εκμεταλλευόμενος τις δυνάμεις σου και χαράσσοντας νέους δρόμους. Η «πράσινη ανάπτυξη» περιλαμβάνει, πέρα από την προστασία του περιβάλλοντος, ειδική έμφαση και αλλαγή κατεύθυνσης στους τομείς της ενέργειας, του τουρισμού, της γεωργίας, της αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατεβαίνετε στην εκλογική μάχη, έχοντας σαν "όπλο" σας και την ευρωπαϊκή σας εμπειρία. Ως ευρωβουλευτής που υπήρξατε, γωρίζετε καλά το ευρωπαϊκό περιβάλλον, την κοινή πολιτική, τις δεσμεύσεις της χώρας. Επομένως, είστε από τους πιο κατάλληλους για να απαντήσουν στις ενστάσεις πως το ΠΑΣΟΚ, παρόλο που υπόσχεται μια εναλλακτική πολιτική, δεν έχει πολλά περιθώρια να την εφαμόσει.

Η αλήθεια είναι ότι το σημερινό διεθνές οικονομικό κοινωνικό περιβάλλον, σε συνδυασμό με την ανάγκη εναρμόνισης των πολιτικών των κρατών - μελών της Ε.Ε., στενεύει τα περιθώρια σχεδιασμού κι εφαρμογής των εθνικών πολιτικών. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά ζητήματα στα πλαίσια της οικονομικής μας πολιτικής, ιδίως σχετιζόμενα με τους δύο κύριους άξονες του κυβερνητικού προγράμματος του ΠΑΣΟΚ, δηλαδή την αναδιανομή και τη φορολογία, στα οποία έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε τη διαφορά στο εσωτερικό και να διαπραγματευτούμε παράλληλα με την Ε.Ε. Και σας διαβεβαιώνω ότι θα διαπραγματευτούμε σοβαρά και σκληρά για να επιτύχουμε ό, τι καλύτερο μπορούμε για τη χώρα μας χωρίς να εκχωρήσουμε δικαιώματα ή να παρουσιάσουμε ψευδή στοιχεία στους εταίρους μας, όπως δυστυχώς συνέβη κατά τη διακυβέρνηση της Ν.Δ.

Είστε από τα πρόσωπα που εκπροσωπούν το λεγόμενο νέο ΠΑΣΟΚ. Νέας, άφθαρτος, πετυχημένος. Ποιές είναι οι "αμαρτίες" του παρελθόντος, που το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να επαναλάβει.

Νομίζω και ελπίζω ότι το ΠΑΣΟΚ έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος χωρίς να απεμπολεί τις αξίες του. Πρέπει να ανακτήσει το κοινωνικό του πρόσωπο, να αποκαταστήσει τη σύνδεση του με την κοινωνική βάση του (αυτό νομίζω έχει ήδη επιτευχθεί) και να διατηρήσει αυτή τη σχέση. Επίσης, πρέπει να εφαρμόσει  απαρέγκλιτα, άμεσα και αποτελεσματικά το πρόγραμμα του, συνδυάζοντας την εμπειρία του παρελθόντος με νέες ιδέες και πρόσωπα με όρεξη για δουλειά. Και τέλος, αλλά είναι το πιο βασικό, πρέπει από την πρώτη μέρα να δείξει ένα άλλο ήθος στην εξουσία.