Κώστας Β. Mποτόπουλος

 -          Και τώρα τι περιμένετε; Ν’ αρχίσω να γρυλλίζω από την αγωνία; -          Η βασική ιδέα είναι ότι πρέπει επιτέλους ν’ απαλλαγούμε από το κόμπλεξ να θεωρούμε ότι οφείλουμε να έχουμε διαβάσει –και μάλιστα από την αρχή ως το τέλος!- όλα τα «σωστά» βιβλία. Το πραγματικά σωστό διάβασμα είναι να διατρέχουμε πολλά και διάφορα γραμμένα πράγματα, για να παίρνουμε ιδέες και κυρίως να εξοπλιζόμαστε ώστε κάποια στιγμή να είμαστε έτοιμοι κι εμείς να γράψουμε. -      Βιβλία που προορίζονται να μη διαβαστούν. -          Ασφαλώς. Βλέπω αρχίζεις να μπαίνεις στο νόημα. -          Μόνο που ακόμα από αυτό το νόημα λείπει το ψαχνό. -          Από το βιβλίο όχι. Ο συγγραφέας έχει την εξυπνάδα να μη θεωρητικολογεί αλλά να μας δίνει παραδείγματα από έργα που μας μαθαίνουν ότι το διάβασμα ποτέ δεν τελειώνει, γι’ αυτό δε χρειάζεται καν ν’ αρχίσει. Από το Μούζιλ ως το Λοτζ και τον Έκο και από ξάδελφους των Παπούα ως σενάρια του Χόλυγουντ. -          Αυτό μου μυρίζει έντονα ειρωνεία. Ο τύπος έχει διαβάσει εντελώς αναλυτικά τα πάντα, ώστε να μπορεί να στηρίζει σ’ αυτά τις θεωρίες του. -          Εύστοχη παρατήρηση. Πολύ αμφιβάλλω αν θα την έκανες αν είχες διαβάσει το βιβλίο. -          Θα είχα όμως μάλλον περισσότερα πράγματα να πω. -          Αντιθέτως. Το βιβλίο έχει μια πολύ ειδική άποψη για την κριτική. Τη θεωρεί εντελώς αυτόνομη από το αντικείμενό της τέχνη, αντλώντας έμπνευση από τον Βαλερί, που εκφώνησε ολόκληρο πανηγυρικό του προκατόχου του στη γαλλική Ακαδημία (και τι προκατόχου: ολόκληρου Ανατόλ Φρανς) χωρίς να αναφέρει ούτε μια φορά το όνομά του, και από τον Όσκαρ Γουάιλντ, που έλεγε ότι όσο χειρότερο είναι ένα βιβλίο τόσο πιο ενδιαφέρουσα πρέπει να είναι η κριτική που του αφιερώνεται. -          Αυτό μου θυμίζει ένα φίλο μου που θεωρούσε ότι η οδός Ανατόλ Φρανς δεν μπορεί παρά να οδηγεί στην Ανατολική Γαλλία. -          Μπορείς να κοροϊδεύεις, αλλά ακριβώς αυτό το μάθημα μας δίνει το βιβλίο: απαλλαχτείτε από το άγχος του διαβάσματος, αφεθείτε στους συνειρμούς σας, δημιουργήστε. -          Θα μπορούσα ίσως να το δεχτώ για τα δοκίμια. Αλλά μπορείς να διαβάσεις λογοτεχνία απλώς «διατρέχοντάς» την; -          Ασφαλώς. Εξάλλου τα πιο διάσημα βιβλία που όλοι γνωρίζουμε αλλά κανείς δεν έχει διαβάσει είναι αμιγώς λογοτεχνικά: ο «Χαμένος Χρόνος» του Προυστ και ο «Οδυσσέας» του Τζόϊς. -          Touche. Δικό σου ή του συγγραφέα; -          Δεν κατάλαβες ακόμα ότι δεν έχει ούτε διαφορά ούτε σημασία; -          Μήπως εσύ κατάλαβες ότι, μ’ αυτά και μ’ αυτά, έγραψες στη θέση μου την κριτική; -          Λάθος, φίλε. Εσύ την έγραψες: κάνοντάς με να μιλήσω.

 

           (Merci Bernard Pivot pour l’ idée).