Κώστας Β. Mποτόπουλος

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι, και μόνο με αυτή την πρωτοβουλία της και με τον προωθητικό ρόλο που έπαιξε στην πρόσφατη διάσκεψη για το κλίμα στο Μπαλί, η Ευρώπη δικαιώνει την ύπαρξή της. Το πρόβλημα βρίσκεται στην υλοποίηση –κι εδώ τα πρώτα δείγματα είναι αρκετά ανησυχητικά. Γιατί η Ένωση έβαλε τους στόχους αλλά όχι τα αντίστοιχα μέσα: τα ποσά που διατίθενται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό είναι ψίχουλα μπροστά στις πραγματικές ανάγκες, η αναμονή μέχρι να επικυρωθεί από όλους και να τεθεί σε εφαρμογή η Συνθήκη της Λισαβόνας έχει ανακόψει κάθε διάθεση για «μεγάλες κινήσεις», η καμπάνια ευαισθητοποίησης των πολιτών (γιατί η κλιματική αλλαγή είναι παγκόσμια αλλά και συγχρόνως ατομική υπόθεση) αργεί και δεν είναι καν βέβαιο πότε και αν αρχίσει, η σοβαρή συζήτηση για τις κρίσιμες συνδεόμενες με το κλίμα παραμέτρους (ανάπτυξη, ενέργεια, φτώχεια, καταναλωτικές συνήθειες, μετανάστευση) αλλά και με ειδικά επιμέρους ζητήματα (σκοπιμότητα και ηθικότητα του συστήματος αγοράς ρύπων, ψύχραιμο «ζύγισμα» της πυρηνικής ενέργειας, τρόπος επιλογής των καταλληλότερων, ανά περίπτωση, εναλλακτικών πηγών ενέργειας) δε βρίσκει προς το παρόν ούτε εισηγητές ούτε ακροατές. Τα δε κράτη-μέλη, των οποίων ο ρόλος θα είναι από δω και μπρος καθοριστικός, ελάχιστα καθοδηγούνται ως προς την εφαρμογή του γενικού σχεδίου στην πράξη.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, δεν είναι παράξενο –είναι όμως εξαιρετικά προβληματικό- που η χώρα μας είναι πρωταθλήτρια στην υστέρηση και στην καθυστέρηση. Αν θεωρήσουμε το ξύπνημα της ανθρωπότητας ως ευκαιρία για αλλαγή και εξέλιξη προς τα μπρος (για «τρίτη βιομηχανική επανάσταση» κάνει λόγο ο Τζέρεμι Ρίφκιν), τότε μπορούμε να πούμε πως η πρώτη χάθηκε για την Ελλάδα λόγω της τουρκοκρατίας, η δεύτερη (η επανάσταση των επικοινωνιών) λόγω της χούντας και τούτη λόγω μιας μπερδεμένης και α-δέξιας κυβέρνησης. Με τι να πρωτοφοβηθεί κανείς σε μια χώρα που χαρακτηρίζεται, έτσι κι αλλιώς, για την τάση της για ρύπανση και τη ροπή της στην αδιαφορία; Με τον ανύπαρκτο ενεργειακό προγραμματισμό; Τη συνέχιση διαπραγματεύσεων, ακόμα και από την πίσω πόρτα, για προμήθεια λιθάνθρκα; Την έλλειψη ειδικού Υπουργείου Περιβάλλοντος και τα συντροφικά μαχαιρώματα Ελλήνων Υπουργών με τον (Έλληνα και ομοϊδεάτη τους) Επίτροπο Περιβάλλοντος; Τις 24 άδειες που χρειάζονται για να βγει (αν βγει) μια άδεια για φωτοβολταϊκό; Την πλήρη απουσία σοβαρής ανακύκλωσης, ακόμα και στις μεγάλες πόλεις; Το μηδέποτε αντιμετωπιζόμενο όνειδος των σκουπιδιών και των χωματερών; Την πλήρη αποκοπή των ειδικών από τις λύσεις; (η Κρήτη, για παράδειγμα, έχει ένα από τα καλύτερα διεθνή επιστημονικά κέντρα κι ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα) Το δραματικό είναι ότι, αντί για τα μέτρα που θα έπρεπε να έχουν ληφθεί χτες, αυτοί που μας κυβερνούν απλώς αγοράζουν κυάλια για τα τρένα που περνούν: του 2010 πέρασε ήδη, το 2020 είναι αύριο το πρωί –κι εμείς οι υπόλοιποι οφείλουμε να μην το θυμόμαστε μόνο στις επετείους.