Κώστας Β. Mποτόπουλος

Το πρόβλημα του ευρώ αντανακλά το πρόβλημα λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπήρξε ένα μεγάλο βήμα σε μια επικράτεια μικρών βημάτων. Δημιουργήθηκε με τεχνητές και μακράν της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης διαδικασίες. Στηρίχτηκε από αδύναμες ηγεσίες, με ασθενή πολιτική βούληση. Ακόμα και η ευκαιρία που δόθηκε με το νέο θεσμικό πλαίσιο, τη Συνθήκη της Λισαβόνας, πήγε σε μεγάλο βαθμό χαμένη: οι αλλαγές ουσίας λείπουν, οι θεσμικές προσθήκες (το ειδικό κεφάλαιο για τις «χώρες με νόμισμα το ευρώ») αποτελούν περισσότερο ευχές (μελλοντικού συντονισμού) παρά αποφάσεις, το πλοίο συνεχίζει να μπατάρει προς τη δημοσιονομική αυστηρότητα και να του λείπουν τα πολιτικά καύσιμα. Ακόμα κι έτσι, πάντως, η κρίση ανέδειξε τη σημασία του νέου άρθρου 136 της Συνθήκης Λειτουργίας, που καθιστά δυνατά, έστω αργά, τα πρώτα δειλά βήματα στο δρόμο της «οικονομικής διακυβέρνησης»: ενίσχυση του Eurogroup, μακροοικονομικό συντονισμό των κρατών μελών, από κοινού συζήτηση και εναρμόνιση των εθνικών προϋπολογισμών, χρηματοπιστωτική αλληλεγγύη, δημιουργία ενός μόνιμου «Ταμείου Σταθερότητας», αύριο αναμόρφωση της λογικής του κοινοτικού προϋπολογισμού, αναδιαμόρφωση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και συγκρότηση ενός πραγματικού οικονομικού διευθυντηρίου.

Το πρόβλημα του ευρώ είναι πρόβλημα αξιοπιστίας. Το νόμισμα ή θα είναι κοινό ή δεν θα είναι. Δεν μπορεί, επειδή η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη χώρα και μας έκανε το χατίρι να εγκαταλείψει το μάρκο, να θεωρεί επ’ άπειρον ότι το ευρώ είναι το μάρκο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν μπορεί, μετά το στραπάτσο της διάχυσης της ελληνικής κρίσης και της διάσωσης του ευρώ κυριολεκτικά το τελευταίο δευτερόλεπτο (την Κυριακή το βράδι, με την απόφαση για το σύνθετο μηχανισμό-μαμούθ των 750 δις) να μη γίνουν πολιτική πράξη οι γνωστές πια σε όλους ενέργειες για την ενδυνάμωση του πολιτικού σκέλους της οικονομίας της Ένωσης.

Το πρόβλημα του ευρώ είναι ότι είναι νόμισμα. Μια πραγματική ένωση δεν χτίζεται πάνω σε ένα νόμισμα αλλά πάνω σε αξίες. Οι αξίες της Ευρώπης είναι όχι μόνο γνωστές, αλλά και η δύναμή της. Καιρός να τις θυμηθούμε.