Συνεχίζω να πιστεύω ότι, με επίκεντρο την παρούσα κρίση αλλά όχι μόνο εξαιτίας αυτής, η όποια διέξοδος για τη χώρα μας περνά μέσα από την ευρωπαϊκή θέση, επιρροή και προοπτική της. Από αυτή την άποψη δεν συμμερίζομαι την εκτίμηση αρκετών αναλυτών ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον τρόπο που συμπεριφέρθηκε και με τις αποφάσεις που πήρε στο «ελληνικό ζήτημα», έκανε βήματα προς τα πίσω ή ανέδειξε μόνο τις αδυναμίες της. Φυσικά αδυναμίες υπάρχουν και είναι γνωστές: ο άτυπος και άνισος τρόπος λύσης των αποφάσεων, το υπέρμετρο βάρος του «εθνικού» σε σχέση με τον «κοινοτικό» συμφέρον, η απομάκρυνση από τους λαούς και τις κοινωνίες, η ανυπαρξία πραγματικών ηγετών και γενικά ενσαρκωτών του «ευρωπαϊκού πεδίου», η έλλειψη βούλησης για άλματα με συμβολική και πολιτική φόρτιση. Στα γενικά αυτά προβλήματα προστέθηκαν τα τελευταία χρόνια και δύο νέα: η χαλάρωση –με απειλή διάλυσης- του «γαλλο-γερμανικού άξονα» και η διόλου ένδοξη κατάληξη του «συνταγματικού εγχειρήματος», που οδήγησε σε μια «Συνθήκη της Λισαβόνας» με χαμηλή νομιμοποίηση, ορατότητα και τόλμη. Ωστόσο, ακριβώς μέσα από τα προβλήματα αχνοφέγγει η ελπίδα, που ενσαρκώνεται μέσα από την –αδιανόητη πριν από μερικούς μήνες- συζήτηση για τη λεγόμενη «οικονομική διακυβέρνηση».
Τα σημάδια της κρίσης στο σώμα της Ένωσης ανέδειξαν την αδήριτη ανάγκη για αποφάσεις που θα ξεπερνούν τις συνιστώσες της «δημοσιονομικής σταθερότητας» (το παιδί του Μάαστριχτ που έχει υιοθετήσει και η Λισαβόνα) και θα αγγίζουν τα «τέσσερα άλφα» μιας πραγματικής οικονομικής πολιτικής: ανάπτυξη, απασχόληση, ανταγωνιστικότητα, αναδιανομή. Αυτή είναι η ουσία της «οικονομικής διακυβέρνησης» -το ζήτημα είναι βέβαια με τι διαδικασίες και μέσα από ποιους θεσμούς θα μπορέσει να υλοποιηθεί. Η Συνθήκη της Λισαβόνας (προσθέτοντας έτσι ένα κρίσιμο στοιχείο στο Μάαστριχτ) δίνει ένα εργαλείο: τον ειδικότερο συντονισμό της Ευρωζώνης ενόψει των «συνολικών στόχων της Ένωσης», μετά από απόφαση του Συμβουλίου με ειδική πλειοψηφία, δηλαδή όχι ομόφωνα (άρθρο 136). Χρειάζεται δηλαδή πλέον «μόνο» πολιτική βούληση. Μια βούληση, πάντως, που, ήδη, παρά τους δισταγμούς και τους συμβιβασμούς, έχει οδηγήσει σε απτά βήματα, όπως το –έστω περίπλοκο- «πακέτο αλληλεγγύης» προς την Ελλάδα (μέσα μάλιστα από στενή Γαλλο-Γερμανική συνεννόηση), η επίσημη δήλωση ότι «το ευρώ δεν είναι μόνο μια νομισματική συμφωνία», η εξαγγελία μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας, το μπλοκάρισμα τραπεζών της Γουόλ Στριτ από πωλήσεις ευρωπαϊκών ομολόγων, η επαναφορά στο προσκήνιο της ιδέας για ένα «ευρω-ομόλογο» και για ένα «Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο», η αλλαγή των όρων δημοσιονομικού συντονισμού των κρατών μελών, ακόμα και τα ρητά αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για φορολογικά μέτρα (με ειδική μνεία σε ένα φόρο χρηματοπιστωτικών συναλλαγών), διαρθρωτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, έναν ολοκληρωμένο –και πολιτικότερο- μηχανισμό πολυμερούς εποπτείας. Κάτι κινείται λοιπόν. Κι επειδή ξεκίνησε από την Ελλάδα, η Ελλάδα έχει υποχρέωση –αλλά και συμφέρον- να μην το αφήσει να σταματήσει εκεί.
Social Media