Το σκηνικό της ευρωπαϊκής κρίσης μεταφέρθηκε ξαφνικά στη Βουδαπέστη. Η νέα κυβέρνηση διάλεξε ένα δρόμο που είναι σίγουρα διαφορετικός, αλλά εξαιρετικά αμφίβολο αν είναι παραδειγματικός. Και που δεν θα κριθεί μόνος αυτός στην πράξη, αλλά θα κρίνει και τις ευρωπαϊκές αντοχές σε μια σειρά από μέτωπα.
Πρώτα τα γεγονότα: η –εκτός ευρωζώνης- Ουγγαρία ήταν η χώρα που περισσότερο είχε δοκιμαστεί στις αρχές της κρίσης. Σε σημείο που η προ των εκλογών του φετινού Μαϊου κυβέρνηση (σοσιαλιστικών αποχρώσεων) είχε συνάψει το 2008 συμφωνία δανεισμού με το ΔΝΤ υπό ειδικούς όρους. Η συμφωνία λήγει το Οκτώβριο του 2010 και η τελευταία δόση του δανείου, ύψους 20 δις ευρώ, είναι ακόμα εκκρεμής και υποκείμενη στην έγκριση των δανειστών. Οι δανειστές αυτοί –καθοδηγούμενοι από το ΔΝΤ- ζήτησαν στα μέσα Ιουλίου τη λήψη πρόσθετων μέτρων (αυστηρής λιτότητας) για την εκταμίευση. Η νέα (συντηρητική) ουγγρική κυβέρνηση, που είχε εκλεγεί με βάση υποσχέσεις «αποδέσμευσης» από τη «μέγγενη» και επιβεβαίωσε τις προθέσεις της αυτές αμέσως μετά τη νίκη της, διαφώνησε με τα νέα μέτρα. Οι διαπραγματεύσεις δεν οδήγησαν σε αποτέλεσμα, η εκταμίευση της τελευταίας δόσης έχει παγώσει, όπως σε κάποιο βαθμό και οι αγορές (πτώση του φιορινιού, αύξηση των ουγγρικών ασφαλίστρων κινδύνου –CDS-, αποτυχία σε δημοπρασία τρίμηνων κρατικών ομολόγων αμέσως μετά την αναγγελία του μπλοκαρίσματος). Η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει και φοβάται για διάχυση της «ουγγρικής κρίσης» -και στάσης.
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ», Εν Πλώ 16 Ιουνίου 2010
Τις προηγούμενες μέρες ήμουν στη Γερμανία, καλεσμένος του κόμματος των Πρασίνων, για μια συζήτηση περί της ελληνικής κρίσης. Χωρίς ιδιαίτερα σχόλια –οι παρατηρήσεις μιλούν από μόνες τους- παραθέτω τι βγήκε από τη συζήτηση και πώς βλέπουν την «ελληνική κατάσταση» άνθρωποι και οργανισμοί που μας νοιάζονται χωρίς να μας χαρίζονται:
- Το βάθος και το ξάφνιασμα από την κρίση, η προκήρυξη εκλογών μόνο και μόνο για να παραδοθεί η εξουσία, η απόκρυψη των στοιχείων από Έλληνες πολίτες και Ευρωπαίους εταίρους, δείχνουν ότι η Ελλάδα –πρωτοστατούσας της πρώην κυβέρνησής της, αλλά και συλλογικά- δεν είναι σοβαρό κράτος- Η νέα ελληνική κυβέρνηση άργησε να αντιδράσει. Αν οι εκτός πραγματικότητας προεκλογικές εξαγγελίες δικαιολογούνται εν μέρει, η καθυστέρηση στη λήψη των μέτρων, μόλις η κατάσταση εμφανίστηκε στο πραγματικό μέγεθός της, στοίχισε σημαντικά και αποπροσανατόλισε περαιτέρω την Ευρώπη
"Ναυτεμπορική", 21/06/2010
Η διαδρομή της «οικονομικής διακυβέρνησης» στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πολύ διδακτική. Παρά το ότι, μέσα και λόγω της κρίσης, η ιδέα είναι πια αποδεκτή από όλους, το αποτέλεσμα είναι κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένο. Αυτό δείχνει ανάγλυφα πόσο περίπλοκο είναι κάθε πολιτικό βήμα προς τα εμπρός στη σημερινή Ευρώπη των 27, αλλά και πόσο δύσκολα υλοποιήσιμα είναι ακόμα και τα «αποδεκτά από όλους».
Θυμίζω ότι η ανακοίνωση (γιατί η θέση σε λειτουργία άργησε ένα μήνα) για το «ευρωπαϊκό σχέδιο σταθερότητας» (10 Μαΐου 2010), συνοδεύτηκε εξαρχής (στις 12 Μαΐου η Επιτροπή έκανε τις ανακοινώσεις της) αφενός με ρητή αναφορά στην οικονομική διακυβέρνηση (τέτοια αναφορά πρωτοέγινε, πάντως, κατά την ανακοίνωση του «μηχανισμού βοήθειας» προς την Ελλάδα, στις 25 Μαρτίου 2010), αφετέρου με τρία συγκεκριμένα μέτρα-πλαίσια προς αυτή την κατεύθυνση: ενίσχυση, χωρίς μεταρρύθμιση, του Συμφώνου Σταθερότητας - αντιμετώπιση των διαφορών ανταγωνιστικότητας ανάμεσα στις χώρες του ευρώ μέσω ρύθμισης παραμέτρων της «μακρο-οικονομικής ισορροπίας» - συγκρότηση ενός μόνιμου μηχανισμού για την επίλυση κρίσεων (ως διαδόχου ή σε αντικατάσταση του «Ταμείου των 750 δισ. ευρώ», που δημιουργήθηκε με το «ευρωπαϊκό σχέδιο σταθερότητας» και για το οποίο προβλέπεται τριετής διάρκεια).
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ», Εν Πλώ 19 Μαϊου 2010
Το πρόβλημα του ευρώ είναι πολιτικό. Όχι οικονομικό. Δεν μπορείς να φτιάξεις ένα νόμισμα που δεν στηρίζεται σε μια πραγματική οικονομία. Και δεν μπορεί να υπάρξει οικονομία χωρίς πολιτική βούληση ενοποίησης, συντονισμού, κοινών αποφάσεων και κοινών θεσμών. Από τη στιγμή που η ΟΝΕ δεν απέκτησε ποτέ το όμικρόν της (την οικονομική διάσταση), το ευρώ στήθηκε σε πήλινα πόδια.
Το πρόβλημα του ευρώ ήταν η αρχική επιτυχία του. Παρά τα πήλινα πόδια του, το ευρώ όχι μόνο επιβίωσε επί δέκα χρόνια, αλλά και σημείωσε μια σειρά από σημαντικές νίκες: κοντράρησε το δολάριο, έγινε νόμισμα παγκοσμίου αποθέματος, έριξε (οριστικά, λέγαμε μέχρι χτες) τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη, προστάτεψε ασθενείς ευρωπαϊκές οικονομίες από το να τους συμβούν πολύ χειρότερα πολύ νωρίτερα. Η επιτυχία αυτή τύφλωσε και αποπροσανατόλισε. Κι όταν ξέσπασε η μεγάλη κρίση, ήταν ακόμα πιο εύκολο το ευρώ να αποτελέσει τον αδύναμο κρίκο χτυπήματος της Ευρωζώνης, μέσα από την πιο αδύναμη πύλη της, την Ελλάδα.
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ», Εν Πλώ 24 Μαρτίου 2010
Οι τεκτονικές πλάκες κινήθηκαν κάπως τις τελευταίες μέρες. Καταρχάς η «ευρωπαϊκή λύση» φαίνεται να έχει κλειδώσει και περιμένουμε να δούμε την επίσημη μορφή –και το φραστικό συμβολισμό- που θα της προσδώσει το αυριανό Συμβούλιο κορυφής. Πρόκειται βέβαια για μία de minimis «ευρωπαϊκή» (στην πραγματικότητα μικτή) «λύση» (στην πραγματικότητα φυγή προς τα εμπρός): με έστω έμμεση εμπλοκή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (είναι όμως κρίσιμο ότι δεν θα επιβάλει τους όρους του), με αστερίσκους και προϋποθέσεις που άλλες είναι σχεδόν ταπεινωτικές (αν η Ελλάδα δεν αντέχει) και άλλες αδύνατο να πραγματοποιηθούν στο εγγύς μέλλον (αν συνδυαστεί με αλλαγές στο Σύμφωνο Σταθερότητας), με φραστικές και νομικίστικες πιρουέτες (άλλο «σχέδιο διάσωσης» και άλλο «παροχή βοήθειας» από το στόμα του αμίμητου κυρίου Μπαρόζο), με αίσθηση κυρίως ότι οι εταίροι μας βαδίζουν με βαριά καρδιά, ότι τους οδηγεί ο φόβος περισσότερο παρά η τόλμη. Ακόμα κι έτσι πάντως είναι σημαντικό ότι συγκροτήθηκε ένα μέτωπο στήριξης της Ελλάδας -που στην ουσία είναι μέτωπο υπέρ του ευρώ και της πολιτικής Ευρώπης-, ότι μειοψήφησε η αμιγώς μονεταριστική αντιμετώπιση της κρίσης και ότι έγινε αντιληπτό ότι υπάρχουν περιθώρια συλλογικών κινήσεων ακόμα και με το πολύ σφιχτό (αλλά σαφώς αναβαθμισμένο) πλαίσιο της Συνθήκης της Λισαβόνας.
ΤΑ ΝΕΑ, 6/04/2010
Ο μήνας που πέρασε ήταν κρίσιμος και για την Ελλάδα και για την Ευρώπη. Μέσα από την περιπέτεια της ελληνικής οικονομίας και της αντίστοιχης ευρωπαϊκής «βοήθειας» διακυβεύονταν πολλά και σημαντικά πράγματα: οι άμεσες εξελίξεις του οικονομικού και του κοινωνικού βίου στη χώρα μας, πρώτα και βασικά, αλλά και η διεθνής της θέση, το «πρόσημο εκκίνησης» της νέας κυβέρνησης, η λειτουργία της εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η εικόνα που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τον εαυτό της, η ικανότητά της να αντιμετωπίζει πραγματικές κρίσεις, η σχέση οικονομίας και πολιτικής. Οι εξελίξεις μπορούν να θεωρηθούν συγκρατημένα ευχάριστες –η Ελλάδα απέσεισε τον κίνδυνο της χρεοκοπίας και η Ευρωπαϊκή Ένωση απέφυγε την πεπατημένη της αδράνειας-, ωστόσο τίποτα δεν έχει οριστικά κριθεί.
Social Media